20 سال با لیپیدومیکس؛ مروری بر جنبههای کاربردی و ابزاری
نویسندگان
1 سمنان، دانشگاه سمنان، دانشکده زیست فناوری میکروبی
2 سمنان، دانشگاه سمنان، دانشکده زیست فناوری میکروبی
doi
چکیده
لیپیدومیکس به عنوان شاخه جدیدی از علم گسترده اومیکس، اخیرا مورد توجه قرار گرفته است. این علم اگرچه در دهههای گذشته نادیده گرفته شده بود، اما به علت نقش موثری که در ایجاد فهم عمیقتری در دانش زیست شناسی سامانهای و بیوشیمی کاربردی داشته است، توانسته جایگاه ویژهای را در بین علوم دیگر اومیکس پیدا کند. مشارکت در ساختار غشایی و ساختمانی سلول، انتقال و تنظیم پیامرسانی سلولی و حفظ و ذخیره انرژی زیستی، همه مثالهایی از اهمیت چربیها در سلولهای زنده هستند که توسعه علم لیپیدومیکس به شناخت و کنترل عوامل مؤثر بر آنها کمک میکند. در این مقاله ضمن معرفی لیپیدومیکس و تعیین حدود آن، کاربردهای متنوع این علم در صنایع مختلف پزشکی، داروسازی، تغذیه و تولید سوخت زیستی مطرح می شود. ابزارها و روشهای مختلف شناسایی و پردازش چربیها شامل روشهای مبتنی بر اسپکترومتری جرمی، طیفسنجی و کروماتوگرافی، روشهای شیمیایی و تصویربرداری در گسترش بیشتر لیپیدومیکس سهم بسزایی داشتهاند؛ این مجموعه به همراه ابزارهای کامپیوتری، بیوانفورماتیک و پایگاههای اطلاعاتی مفصلاً توضیح داده شدهاند. تسلط بر حوزههای متنوع علم لیپیدومیکس به صورت معنیداری به توسعه پژوهشهای کاربردی در زمینه بهبود کمیت و کیفیت روغنهای زیستی، شناسایی علایم و نشانگرهای زیستی بیماریهای مرتبط با چربی و شناسایی مسیرهای مختلف متابولیسم چربی و آنزیمهای درگیر در آنها کمک کرده است.