فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

«جنبش ‌هنر و پیشه» و متعاقب آن «آرت‌نوو»، از جمله رویدادهایی بودند که در اواخر عصر قاجار در غرب شکل‌ گرفتند و به فاصله اندکی، تحولاتی را در هنرهای کاربردی ایران از جمله در طراحی و چاپ به ‌وجود ‌آوردند. نخستین اسکناس‌های به چاپ ‌رسیده در ایران، علاوه بر بیان ویژگی‌های رسامی و تکنیکی، قابلیت‌های ممتازی را در خوانش کیفیت تحولات جنبش هنر و پیشه و آرت‌نوو به ‌نمایش‌ می‌گذارند. از آن‌جایی که کلیشه‌های چاپی این اسکناس‌ها، ره‌آورد فرهنگ و هنر غرب بوده و مستقیماً از آ‌ن ­ها در چاپ نخستین اسکناس‌های ایرانی استفاده‌ می‌شدند، می‌توان از این‌طریق بخشی از ره‌آورد جنبش آرت‌نوو را در ایران شناسایی‌کرد و اصول طراحی نخستین اسکناس‌ها را از آغاز انتشار در عصر قاجار تا عصر پهلوی اول، مورد مطالعه قرارداد. پرسش اصلی این است: جنبش آرت‌نوو بر طراحی نخستین اسکناس‌های چاپ‌شده در ایران چه تأثیراتی را برجای‌ گذارده‌است؟ این پژوهش قصد دارد ضمن معرفی نخستین اسکناس‌های منتشرشده در ایران، شیوه طراحی و اصول تصویرسازی به­ کاررفته در این آثار را با درنظر گرفتن اصول «جنبش هنر و پیشه» و «آرت‌نوو» مورد نقد و بررسی قراردهد. این تحقیق بر پایه مطالعات کیفی قرار دارد و از حیث روش، توصیفی- تحلیلی است. شیوه گردآوری اطلاعات عمدتاً اسنادی و الکترونیکی و همچنین در پاره‌ای موارد میدانی است. نتایج تحقیق نشان ‌می‌دهند که طراحی نخستین اسکناس‌های ایران در سه‌گروه زمانی از اواخر دوره قاجار تا اوایل پهلوی اول قابل ‌تفکیک هستند که تأثیر آرت‌نوو بیش از همه در گروه سوم رخ ‌نموده‌است. در این‌دوره، تحت تأثیر جریان آرت‌نوو و با بهره‌گیری از کلیشه‌های چاپی وارداتی غرب، نوعی هم‌آمیزی میان دستاوردهای هنری غرب و هنر اسلامی- ایرانی شکل‌گرفته‌است.