سنجش پایداری شاخص های گردشگری به‌عنوان هسته کلیدی بخش خدمات استان آذربایجان شرقی

نویسندگان

1 استاد اقتصاد دانشگاه تبریز

2 دانش آموخته دکترای اقتصاد دانشگاه تبریز

3 دانشجوی دکترای اقتصاد دانشگاه تبریز

doi
10.22067/erd.2023.84582.1200
چکیده

هرچند که نگاه به بخش خدمات در فرایند توسعه متفاوت است، بخش خدمات غالب اقتصاد جهانی را تشکیل می­دهد و از ارکان اساسی فعالیت­های اقتصادی است که با ظهور شهرنشینی شکل گرفته و با گسترش آن پوشش وسیع­تری می­یابد. با توجه به اهمیت این بخش به‌عنوان یکی از بخش­های عمده اقتصادی و تأثیرگذاری در فرآیند توسعه کشور، این مطالعه با هدف شناسایی هسته­های کلیدی بخش خدمات استان آذربایجان­شرقی انجام شده است. در گام نخست با استفاده از مدل MSA به شناسایی و اولویت‌بندی هسته‌های کلیدی بخش خدمات استان آذربایجان شرقی پرداخته است که یافته‌ها نشان می‌دهد زیر بخش گردشگری به‌عنوان هسته‌ کلیدی بخش خدمات با امتیاز 72/0 انتخاب شده است. در گام دوم با استفاده از ادبیات موضوع 5 شاخص گردشگری پایدار شامل شاخص­های اقتصادی، زیست­محیطی، فرهنگی، اجتماعی و نهادی تدوین و با استفاده از ابزار پرسش­نامه و آمار موجود در سالنامه­های آماری استان و در محیط برنامه­نویسی پایتون مورد تجزیه‌وتحلیل قرار گرفته که نتایج حاصل بیانگر این است که گردشگری پایدار در استان آذربایجان­شرقی در مقیاس کلان با امتیاز 256/0 از یک واحد قرار دارد و علی­رغم وجود جاذبه­ها و پتانسیل­های موجود در این بخش جایگاه مناسب خود را نیافته است و تا رسیدن به پایداری فاصله زیادی دارد. همچنین بررسی وضعیت شاخص­های پنج­گانه نشان می­دهد که شاخص زیست­محیطی با امتیاز 299/0 از واحد، بالاترین امتیاز را در میان سایر شاخص­ها به خود اختصاص داده است؛ این در حالی است که شاخص اجتماعی با 166/0 از کمترین امتیاز در گردشگری پایدار برخوردار است.