فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

سکه‌ها به‌‌علت دارا بودن تاریخ و محل ضرب و نام پادشاه، علاوه ‌بر اطلاعات تاریخی دقیقی که ارائه می‌دهند، نماینده‌ای از شکل نوشتار زمانشان هستند و منبعی مهم برای مطالعه فرم‌های رایج در هر دوره به‌ شمار می‌روند. از هریک از ادوار تاریخ ایران، سکه‌های متعددی از شاهان و سلاطین به جا مانده که بررسی آن‌ها وجوهی از تاریخ سیاسی و فرهنگی این سرزمین را روشن می‌کند. از دوره آل‌بویه، به‌ویژه زمان زمامداری عضدالدوله، سکه‌هایی در دست است. از طرفی می‌دانیم به‌سبب کمبود آثار تاریخ‌دار و موثق هنری از این دوره، اظهارنظر درباره ویژگی‌های خط و کتابت بسیار دشوار است. ازاین‌رو، سکه‌های که از این دوره در دست است، می‌تواند منبع مطمئنی جهت ارزیابی سبک‌ها و شیوه‌های خاص کتابت در این عصر باشد. بنابراین، در این پژوهش سعی شده ­است که با تأکید بر سکه‌های ضرب‌شده در حکومت عضدالدوله دیلمی، از مهم‌ترین پادشاهان آل‌بویه که در دوران حکومت خود بر بخش‌هایی از عراق، خوزستان، فارس و کرمان تسلط داشت، به مطالعه‌ و طبقه‌بندی فرم حروف در کتیبه‌های سکه‌های این بخش از تاریخ پرداخته شود. بدین‌منظور، این پژوهش در پی پاسخ‌گویی به این سوالات است: چه حروفی بیشترین تغییر و تنوع فرم نوشتار را در کتیبه‌های سکه‌های آل‌بویه در دوره عضدالدوله دارند؟ چه ویژگی‌های ساختاری در طبقه‌بندی کتیبه‌ها موثر بودند؟ منابع تصویری در این مطالعه، از سایت‌های اینترنتی معتبر موزه‌ها و مجموعه‌ها و کتاب‌های معرفی سکه‌ها، تمامی سکه‌های مربوط به دوره عضد‌الدوله جمع‌آوری شد. روش پژوهش به‌صورت تحلیلی و توصیفی است. از نتایج این پژوهش می‌توان در مجموع، با مطالعه حروف در کتیبه‌های سکه‌های مورد پژوهش، فرم نوشتاری گروه اول را به‌عنوان فرم نوشتاری غالب کتیبه‌های دوره عضدالدوله معرفی کرد. حروف «ـحـ»، «ـع» و «ع» بیشترین انعطاف را در تنوع فرم داشته و از ویژگی‌های حالت کلی خط، ضخامت و نازکی خط و عناصر تزیینی در ایجاد سبک موثر بوده‌اند.