درآمدی بر اشتراکات و هم سویی فتوت‌نامه‌ بنایان و فتوت‌نامه‌ چیت‌سازان در حیطه‌ مؤلفه‌های نظری و عملی

نویسندگان

1 دانش آموختۀ دکتری پژوهش هنر، گروه مطالعات عالی هنر، دانشکدگان هنرهای زیبا، دانشگاه تهران، تهران، ایران.

2 دانشیار، گروه نقاشی و مجسمه‌سازی، دانشکدگان هنرهای زیبا، دانشگاه تهران، تهران، ایران.

doi
10.22075/aaj.2024.34173.1244
چکیده

در هنرهای سنتی مقوله‌ هنر و هنرمندی در ارتباط با جوانمردی و فتوت طرح شده‌است. هم چنین در دوران گذشته هنر ارتباط نزدیکی با اصناف داشته است. واژه‌ صنف نیز معمولاً جهت بیان جماعات پیشه‌وری در جامعه‌ی اسلامی استفاده شده‌است. غالباً هر صنف رساله و فتوت‌نامه‌ای داشت که مبانی نظری و عملی مربوط به صنف را در خود گنجانده‌ بود. در این راستا پژوهش حاضر با این پرسش روبه‌رو است که مؤلفه‌های نظری و عملی مطرح شده در فتوت‌نامه‌های بنایان و چیت‌سازان چه اشتراکاتی با یکدیگر دارند؟ هدف پژوهش حاضر مطالعه‌ و بررسی نقاط مشترک موجود میان دو فتوت‌نامه‌ مذکور و هم سویی آن‌ها در زمینه‌ مطالب نظری و عملی است. روش پژوهش حاضر توصیفی-تحلیلی است و شیوه‌ اسنادی جهت بررسی موضوع به کار رفته‌است. به‌علاوه برای تجزیه و تحلیل داده‌ها از شیوه‌ تجزیه و تحلیل کیفی استفاده شده‌است. در جهت پاسخگویی به پرسش پژوهش تلاش شده‌است تا با مطالعه‌ دو فتوت‌نامه‌ مذکور امکان تبیین جنبه‌های مشترک در زمینه‌ نظری و عملی و هم سویی آن‌ها مورد بررسی قرار گیرد. نتیجه‌ پژوهش حاکی از آن است اشتراکات و هم سویی موجود میان دو فتوت‌نامه‌ بنایان و چیت‌سازان را می‌توان تحت عنوان توجه دادن به استاد، آداب مربوط به انجام کار و ابزار و مصالح طبقه‌بندی کرد. هم چنین چنانچه از بررسی نقاط مشترک میان دو فتوت‌نامه برمی‌آید، در هر دوی آن‌ها راه و روشی توأمان با اخلاق ارائه شده‌است و نمی‌توان آن‌ها را صرفاً نوعی آداب ظاهری دانست.