بررسی تاثیر تغییرات مدت بارش و پوشش گیاهی بر میزان خطرپذیری اجزای سامانه آبرسانی با استفاده از مدل‎سازی هیدرولیکی

نویسندگان

1 دانشگاه مازندران

2 دانشگاه علوم پزشکی بقیه‌الله

doi
10.22034/iwrr.2025.493977.2810
چکیده

تغییرات اقلیمی، افزایش جمعیت و افزایش ساخت و ساز در حریم رودخانه ‎ها و تخریب جنگل‎ها و تغییر در بافت پوشش گیاهی باعث شده ‎اند که در سال‎های اخیر فرکانس سیلاب‎ها و شدت اثر آن‎ها افزایش یابد. از عوامل موثر در عمق سیلاب و در نتیجه عمق آب‎گرفتگی، پوشش گیاهی و مدت بارش هستند. در این مقاله سیلاب سال 1398 لرستان بر روی رودخانه کشکان با استفاده از نرم ‎افزار HEC-RAS مدل‎سازی شد تا تاثیر هم‎زمان دو عامل پوشش گیاهی و مدت بارش بر آب‎گرفتگی ایستگاه پمپاژ سامانه آبرسانی شهر پل دختر بررسی شود. برای این منظور، سناریوهای مختلف تغییر ضریب زبری و مدت بارش در مدل اجرا شد تا تاثیر هر کدام بر عمق آبگرفتگی بررسی شود. برای تهیه این سناریوها تغییرات پوشش گیاهی منطقه مورد مطالعه تا سال 2045 با استفاده از تصاویر ماهواره‏ای پیش‏بینی شد. در این روش علاوه بر بررسی تغییرات عمق سیلاب، سرعت جریان نیز در محدوده مورد مطالعه بررسی شد. بر اساس نتایج حاصله، در سناریوهای مختلف، با افزایش ضریب مانینگ معادل به مقدار 2.72 درصد بین سناریوهای دارای بیشترین و کمترین ضریب زبری (از 0.0390 تا0.0403)، عمق آب‎گرفتگی به مقدار 10.3 درصد افزایش و سرعت به مقدار 3.44 درصد کاهش یافت. در سناریوهای تغییر طول بارش، با تغییر مدت بارش به مقدار 30 درصد ( از 10- تا 20 درصد)، عمق آب‎گرفتگی به مقدار 44 درصد افزایش و سرعت سیلاب 12.7 درصد کاهش داشت. نتایج نشان دادند که پوشش گیاهی نسبت به مدت بارش تاثیر بیشتری بر عمق و سرعت سیلاب دارد.