واکاوی آینده اسلام سلفی - وهابی- تکفیری در عربستان سعودی

نویسندگان

1 استاد علوم سیاسی ، دانشکده حقوق و علوم سیاسی، دانشگاه علامه طباطبایی ، تهران، ایران

2 دکتری علوم سیاسی، دانشکده حقوق و علوم سیاسی، دانشگاه علامه طباطبایی ، تهران

doi
10.30479/psiw.2022.17789.3148
چکیده

هدف: اسلام سیاسی، پدیده‌ای مؤثر بر سیاست، امنیت و فرهنگ جهانی است. هر سرنوشتی که اسلام سیاسی پیدا کند، بر عرصه سیاست، امنیت و فرهنگ در عرصه بین‌الملل به‌ویژه در کشورهای اسلامی منطقه آسیای غربی و شمال آفریقا؛ ازجمله عربستان، تأثیر خواهد گذاشت. با توجه‌ به این مسئله، هدف پژوهش، شناسایی رویدادها، روندها و پیشران‌های مؤثر بر اسلام سلفی، وهابی و تکفیری و ترسیم دورنمایی از آینده‌های احتمالی آن است. پژوهش در پی یافتن جوابی به این سؤال است که آینده اسلام سیاسی در عربستان سعودی در افق ۲۰۳۰ میلادی و چگونه است.روش: با روش‌های تحلیل روند، دلفی دومرحله‌ای و پانل خبرگان، مهم‌ترین روندهای حاکم بر اسلام سیاسی سلفی، وهابی تکفیری در عربستان، شناسایی و نیروهای پیشران کلیدی تعیین گردید.یافته‌ها: یافته‌های تحقیق نشان داد که چهار پیشران «بحران‌های اجتماعی و هویتی»، «تشدید بستگی فضای سیاسی و بازشدگی فضای فرهنگی اجتماعی»، «رابطه با آمریکا»، و «پایان درگیری‌های داخلی به نفع محمد بن سلمان»، از بالاترین اجماع و اهمیت در بین صاحب‌نظران برخوردار است و آینده اسلام سیاسی سلفی – وهابی و تکفیری در عربستان را رقم می‌زنند.نتایج: به­نظر می‌رسد در آینده، با واگرایی بین آل سعود و آل‌الشیخ، نیاز به اقتصاد متنوع؛ ازجمله مبتنی بر گردشگری مذهبی، غیرمذهبی و پیشرفت‌های فناوری‌های ارتباطاتی، غلظت شریعت در سپهر سیاسی عربستان، کاهش، مطالبه دموکراسی، افزایش و جایگاه اسلام سلفی، وهابی و تکفیری هرچه بیشتر به حاشیه خواهد رفت.