ارتقاء کیفیت زیست پذیری در بافتهای تاریخی شهری مطالعه موردی: بافت تاریخی شهر سمنان
نویسندگان
1 استادیار گروه شهرسازی، دانشکده معماری و شهرسازی، دانشگاه سمنان، سمنان، ایران
2 دانشجوی دکتری شهرسازی، گروه شهرسازی، دانشکده هنر و معماری، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران
3 دانشجوی کارشناسی ارشد گروه شهرسازی، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه علامه طباطبایی،تهران، ایران
doi
10.22075/aaj.2022.22844.1101چکیده
بافتهای تاریخی بهعنوان بخشی از شهر با پیشینه تاریخی و فرهنگی، واقعیت انکارناپذیری از ارزشهای کالبدی و معماری را در خود داشته و نیز برخوردار از هویت اجتماعی ساکنان آن شهر تلقی میشوند. اما به دنبال تحولات شکلگرفته در فرآیند شهرنشینی در دهههای اخیر و پیامدهای ناشی از هجوم و تمرکز جمعیت و فعالیتها به بخش مرکزی شهرها، این بافتها دچار افت کالبدی، اقتصادی و اجتماعی شدند. این فرآیند سبب شد باگذشت زمان، بافتهای تاریخی پویایی و کیفیت زیست پذیری خود را از دست بدهند و قادر به پاسخگویی به نیازهای جدید جوامع شهری نباشند. بر این مبنا پژوهش حاضر به بررسی و ارتقاء کیفیت زیست پذیری در بافت تاریخی شهر سمنان پرداخته است. روش پژوهش توصیفیـ تحلیلی بوده و با بررسی متون مرتبط شاخصها و زیرشاخههای مفهوم زیست پذیری استخراج شدند. مبتنی بر شاخصهای مذکور سؤالات موردنیاز طرحشده و با انجام مصاحبه عمیق با 18 نفر از افراد ساکن در بافت تاریخی و رسیدن به اشباع نظری، دادههای موردنیاز بهمنظور تحلیل، به دست آمد. با استفاده از رویکرد نظریه زمینهای و انجام سه مرحله کدگذاری (باز، محوری و گزینشی) مقولههای نهایی استخراج شدند و در چارچوبِ شرایط علّی، زمینهای، مداخلهای، تعاملات/راهبردها و پیامدها جای گرفتند. مبتنی بر این موارد نمودار پارادایمی ازنظریه زمینهای ارائه گردید و نظریه نهائی بهمنظور ارتقاء کیفیت زیست پذیری در بافت تاریخی سمنان به دست آمد. نتایج حاصل نشان میدهد که تأمین و توزیع عادلانه امکانات خدماتی، توسعه میان افزا، تأمین امنیت در فضاهای عمومی، معاصر سازی کالبد قدیم با کاربریهای جدید و سازگار، ایجاد هویت و حس تعلق به مکان، مدیریت بر ساختوسازها و جلب اعتماد و مشارکت ساکنین، از مهمترین راهبردها بهمنظور کاهش مشکلات بافتهای تاریخی و افزایش قابلیت زیست پذیری آنها میباشند.
