بررسی و تحلیل نقشبرجستههای قاجاری مجموعه سنگ تاقبستان، کرمانشاه*
نویسندگان
1 1استادیار پژوهشکده باستانشناسی، تهران، ایران
2 دانشجوی دکتری باستانشناسی، دانشکده هنر و معماری، دانشگاه بوعلیسینا، همدان، ایران
3 کارشناس ارشد باستانشناسی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه تهران، تهران، ایران
doi
10.22059/jfava.2014.51437چکیده
چکیدهنقشبرجستهها، یکی از مهمترین مدارک باستانشناسی جهت شناخت جنبههای تاریک فرهنگهای گذشته بهشمار میروند. در مجموعهی سنگ تاقبستان، 47 نقشبرجسته که احتمالاً تزئینات بنایی را تشکیل میدهند، نگهداری میشوند. بهنظر میرسد این تزئینات از بنایی خارج از کرمانشاه بدست آمده و هیچگونه ارتباطی با بناهای قاجاری کرمانشاه نداشته باشند. با توجه به اینکه مجموعه فوق تاکنون مورد مطالعه هنری و باستانشناختی قرار نگرفته، پژوهش حاضر نخستین تلاشیست که با این منظور صورت پذیرفته و هدف از آن نیز شناسایی هویت و جریانات مؤثر در شکلگیری آنها میباشد. موضوعات حک شده، صحنههای بزم و جشن درباریان، شکارِ شاهانه در شکارگاه، تکچهرههایی از سربازان تفنگ بهدست قاجاری و نقوش گیاهی و گل و مرغ میباشد. مهمترین سوال پژوهش حاضر عبارتست از؛ دلایل، زمینهها و الگوهای هنری مؤثر در ایجاد نقشبرجستههای مزبور کدامند؟ نتایج پژوهش نشان میدهد که الگوپذیری شاهان قاجار در نقشبرجستهسازی از هنر ایران باستان، هنر صفویان و هنر غربی به وضوح مشهود است. بهعلاوه با مطالعهی تطبیقی نقوش، احتمالاً این مجموعه مربوط به بنایی اشرافی در شیراز (؟) یا اطراف آن بوده و احتمالاً در زمان فتحعلیشاه بنا شده است. روش بکار رفته نیز استفاده از مطالعات مقایسهای و منابع دستِ اول دورهی قاجار به منظور شناسایی ماهیت و جریانات هنری مؤثر بر آنها است.