فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

بشر از ابتدا تاکنون برای خوردن و آشامیدن، به ساخت انواع ظروف و استفاده از آن‌ها نیازمند بوده است. آبریزها از جمله ظروفی هستند که برای نوشیدن و شست‌وشو کاربرد داشته‌اند. در ابتدا این نوع ظروف از جنس گِل و سفال و پس از آشنایی انسان با فلز، در انواع فلزی ساخته شدند. در عصر اسلامی، در مناطقی چون مصر، عراق و ایران ساخت این آبریزها متأثر از فلزکاری پیش از اسلام ادامه یافت و تحت‌تأثیر پیشرفت فنون فلزکاری رشد کرد. ایرانیان آبریزها را به شیوه‌های مختلف و با مواد گوناگونی می‌ساختند. در تاریخ هنر فلزکاری ایران، آبریزهای دورۀ پیشامغولی و دورۀ صفوی به‌سبب توسعۀ ساخت و شکل‌گیری سبک‌های منطقه‌ای مشهور هستند. این دو دوره به ‌عنوان عصر شکوفای هنر دوران اسلامی شناخته می‌شوند که یکی را می‌توان به‌منزلۀ استمرار سنّت‌های کهن پیشااسلامی به شمار آورد و دیگری را به‌منزلۀ سرآغازی بر فلزکاری عصر جدید دانست؛ ازاین‌رو، شناخت شباهت‌ها و تفاوت‌های گونه‌‌های رایج و بررسی فرمی این ظروف در این دو دوره، به ‌مثابۀ مقدمه‌ای بر سبک‌شناسی فلزکاری دوران اسلامی ایران ضرورت دارد. به همین دلیل، در این نوشتار، آبریزهای فلزی این دو دورۀ تاریخی به‌منظور شناخت ویژگی‌های فرمی انتخاب شده است. مسئله پژوهش در اینجا این است که فرم قسمت های مختلف آبریزهای این دو دوره (بدنه،گردن و دیگر قسمت‌ها) بررس شود و سپس به مقایسه فرمی آنها در دو دوره پیشامغولی و دوره صفوی پرداخته شود. اطلاعات تحقیق به روش اسنادی با ابزار فیش‌برداری گردآوری شده است. روش پژوهش، توصیفی-تحلیلی است و نتایج بررسی به شیوۀ کیفی تحلیل شده است. نتایج تحقیق نشان می‌دهد که از لحاظ فرمی، آبریزهای دورۀ پیشامغولی به چهار گروه فرمی و آبریزهای دورۀ صفوی به دو گروه فرمی متفاوت با دورۀ پیشامغولی تقسیم می‌شوند که این امر، می‌تواند نشانی از تنوع و ابتکار بیشتر در دورۀ پیشامغولی در مقایسه با دورۀ صفوی باشد.