بررسی بازتاب علم بیونیک در ساختار گرز گاوسر فلزی موجود در موزه‌ی متروپولیتن

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری، تاریخ تطبیقی و تحلیلی هنر اسلامی،دانشکده هنر، دانشگاه شاهد، تهران، ایران.

2 دانشیار، گروه هنر اسلامی، دانشکده‌ هنر، دانشگاه شاهد، تهران، ایران

doi
10.22075/aaj.2023.24744.1117
چکیده

بیونیک، علمی است که انسان با الهام از طبیعت و نظام هستی، به طراحی و ساخت لوازم کاربردی و مصرفی زندگی خود اقدام می‌کند. از گذشته تا امروز، الگوپذیری از طبیعت در آثار هنری و باستان‌شناسی تمدن‌ها مشاهده می‌شود. دربارۀ کاربرد علم بیونیک باید خاطرنشان کرد این علم دامنۀ وسیعی از حوزه‌های تحقیقاتی را شامل می‌شود و در بسیاری از رشته‌های تکنولوژی مورد استفاده قرار می‌گیرد. گرز گاوسر یکی از جنگ‌افزارهایی است که نمونه‌ای از آن در موزۀ متروپولیتن نیویورک نگهداری می‌شود و متعلق به دورۀ قاجاریه است. ساختار گرز گاوسر موزۀ متروپولیتن نیویورک، شباهت فرمی و ظاهری به گاو دارد و به نظر می‌رسد این اثر مطابق با اصول بیونیکی ساخته شده است. بنابراین مساله و اهمیت موضوع یادشده، ضرورت انجام پژوهش حاضر را ایجاب کرده است. هدف پژوهش حاضر، شناسایی اصول و وجوه علم بیونیک در طراحی و ساخت گرز گاوسر موجود در موزۀ متروپولیتن نیویورک است.پژوهش پیش‌رو با تجزیه و تحلیل اطلاعات و داده‌های اسنادی و با رویکرد توصیفی-تحلیلی انجام شده است. نمونۀ بررسی شده در پژوهش، شامل گرز گاوسر موجود در موزۀ متروپولیتن نیویورک است که طراحی و ساختار اثر از بُعد علم بیونیک تحلیل شده است. نتایج پژوهش نشان می‌دهد نمونۀ گرز گاوسر موزۀ متروپولیتن نیویورک با اصول علم بیونیک و با الهام از سر گاو طراحی شده و از لحاظ عملکرد جنگ‌افزاری نیز مشابه کارکرد شاخ‌ها در ساختمان بدن گاو است. به‌طور کلی، می‌توان گفت طراحی و ساخت گرز به‌شکل سر گاو در کنار کاربرد نمادین آن، کارایی و عملکرد جنگ‌افزاری این وسیله را افزایش داده است.