مطالعه تطبیقی نقوش گیاهی گچبریهای کاخ تیسفون با اولین مساجد ایران (مسجد جامع نائین، مسجد جامع اردستان، مسجد جامع اصفهان)
نویسندگان
1 دانشجوی کارشناسی ارشد معماری، دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران مرکزی، تهران
2 کارشناس ارشد معماری، دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران شمال، تهران، ایران.
3 عضو هیئت علمی دانشکده هنرهای تجسمی، پردیس هنرهای زیبا، دانشگاه تهران، تهران، ایران.
doi
10.22059/jfava.2014.36422چکیده
چکیده هنر گچبری، از جمله هنرهای تزئینی در معماری بناهای ایران است که از دیرباز زینت بخش بسیاری از کاخها و بناها قبل از دوران اسلامی و همچنین زینتبخش بناها به خصوص مساجد دوران اسلامی بوده است. از نقوش ناب در گچبری میتوان به نقوش گیاهی اشاره کرد. در دوران قبل از اسلام، در کاخهای ساسانی نمونههای متنوعی از نقوش گیاهی در گچبری دیده شده است. هدف مقاله پیشرو، شناخت و بررسی نقوش گیاهی در گچبری کاخهای ساسانی (کاخ تیسفون) و سه مسجد تاریخی متعلق به اوایل دوران اسلامی در ایران و سپس مقایسه آنها میباشد. نقوش گیاهی در گچبریهای کاخهای ساسانی، نقوش انتزاعی از طبیعتاند که اشکال متنوعی را میتوان در آنها یافت که عبارتند از: نقوش نخل، تاک و پیچک، انگور، انار، گل نیلوفر آبی و گل چند پر، بلوط و برگ انجیر و نقشهایی شبیه به برگ برساو شده. سپس در دوران اسلامی که باورهای مذهبی اثر خود را بر هنر و گرایشهای هنری گذاشت؛ نقوش گچبری نیز بدلیل منع نقوش انسانی و حیوانی، دستخوش دگرگونی شد، به گونهای که نقوش گیاهی ساسانی در کنار گردش اسلیمی و ساقه های آن و در مواردی در ترکیب با کتیبه نگاری آیات قرآنی زینت بخش بناها شدند.
