فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

در طول دوره ‏های مختلف تاریخ معاصر شهر تهران، حجم‏ها و مجسمه ‏های شهری میادین همواره از ویژگی‏هایی برخوردار بوده است که کشف چیستی و چرایی حضور آنها در فضای شهری، می‏تواند به خوانش زیبایی شناسانه آثار کمک شایانی نماید. نخستین گام در تسهیل این خوانش و تحلیل‏ها، گونه ‏شناسی مجسمه‏های هر دوره براساس فرم و ریخت و کارکرد و عملکرد آنها است. هدف اصلی پژوهش حاضر بررسی مجسمه ‏های شهری از منظر زیبایی‏شناسی (فرم‏شناسی) و کارکرد است. این پژوهش به لحاظ هدف کاربردی محسوب می‏شود. جامعه آماری پژوهش حاضر مجسمه ‏ها و المان‏های شهری شهر تهران طی دهه 80 و 90 می‏باشد (219 مجسمه). جهت تحلیل نیز 20 نمونه انتخاب شده است. با بررسی و گونه‏شناسی آثار در دو دهه 80 و 90 می‏توان گفت گونه‏های مجسمه ‏های غیرفیگوراتیو تنوعی از آثار را در بر می‏گیرد که براساس فرم بیانی آنها قابل تقسیم به زیرگروه ‏های حجم معماری، حجم‏های هندسی و حجم‏های نوشتاری است. مجسمه‏ های فیگوراتیو انسانی نیز به دو زیر گروه واقعی و خیالی طبقه ‏بندی شده است. مجسمه ‏های خیالی، آثاری را شامل می‏شود که به رغم فرم انسانی، مصداقی در واقعیت ندارند و براساس تخیلات ذهنی ساخته شده‏اند. در دهه 80 بیشترین حجم مجسمه ‏ها به مجسمه ‏های خیالی (مشاهیر) تعلق دارد ولی دهه 90  رواج مجسمه ‏های واقعی از شخصیت‏های علمی و شهدای انقلاب اسلامی و جنگ اتفاق می افتد. نتایج حاکی از آن است که در دهه 80، و 90 عمده مجسمه‏ ها از فرم فیگوراتیو پرخوردار بوده ‏اند. همچنین عمده کارکردهای این مجسمه‏های شهری شامل ارتقای سطح آگاهی جامعه (انتقال مفاهیم و ارزش‏های فرهنگی و مذهبی)، ایجاد زیبایی بصری، هویت بخشی به مکان، القای حس مکان ‏نمایی، تداعی رویدادهای خاص، بازخوانی فرهنگ و نمایش تعلقات دینی و ارزشی، تقویت و تشدید مرکزیت و میدان، معنابخشی به نام‏گذاری میدان یا مکان، ایجاد یک نشانه و نماد شهری و ایجاد حس تعلق خاطر و آرامش بوده است.