فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

مطالعه توصیفی-تحلیلی نقوش هندسی در تزئینات معماری مسجد جامع وکیل شیرازمسجد جامع وکیل شیراز، به‌عنوان شاخص‌ترین بنای مذهبی دورۀ زندیه در تاریخ هنر و معماری اسلامی ایران شناخته می‌شود. زیباترین و مستحکم‌ترین مسجدی است، که بعد از دورۀ صفویه در ایران ساخته‌شده است. این مسجد در طول تاریخ حیات خود بارها مرمت شده است. با توجه به پیشینه ساخت مسجد می‌توان دریافت که اجزای معماری این مسجد به سبب ساخت و ساز در دوره‌های مختلف در سبک تزئینات به‌ویژه درکاشی‌کاری، تفاوت‌ها و شباهت‌هایی وجود دارند. به همین جهت وجود سبک‌های مختلف در تزئینات هندسی مسجد دور از ذهن نیست. روش تجزیه‌وتحلیل نتایج حاصل از داده‌های این پژوهش کیفی (توصیفی-تحلیلی) و به روش گردآوری اطلاعات به صورت اسنادی  و میدانی است. هدف از این پژوهش شناخت و تحلیل، نقوش هندسی در تزئینات معماری مسجد است. نتایج حاصل از این پژوهش نشان می‌دهدکه نقوش هندسی در فضاهای مسجد علی‌رغم تنوع و فراوانی ظاهری، دارای ویژگی‌های مشترکی هستند و از الگوهای منسجم و مشابهی در طراحی پیروی می‌کنند. نقوش هندسی غالباً دارای انسجام است، غالب نقوش هندسی گره‌های کُند هستند. از طرفی رنگ‌های به‌کاررفته در نقوش هندسی مسجد نیز دارای سبک و الگوی رنگی واحد و مشترکی است. تقریباً در تمامی سطوح مسجد ترکیب رنگی‌های روشن دیده می‌شود و رنگ‌های روشنی مانند سفید، زرد، آبی و صورتی غالب‌اند. به نظر می‌رسد این هماهنگی و انسجام در نقوش تزئینی مسجد به‌منزله الگوی واحد طراحی تزئینی مدنظر قرارگرفته است و مرمت‌ها و تعمیرات دوران بعد از زندیه در این مسجد با توجه به رعایت این الگوهای اصلی تزئینی دنبال شده است. به‌بیان‌دیگر باوجود تنوع و تفاوت‌های قابل‌مشاهده، شباهت در نوع و فنون اجرای نقوش مشهود است و نشان‌دهنده پیگیری و الگوبرداری از نمونه نقوش قدیمی‌تر مسجد و تجدید این نقش‌مایه‌ها به‌منظور حفظ انسجام و یکپارچگی نسبی تزئینات بناست.