معاشرت در محلات معاصر ایران برمبنای سبک زندگی اسلامی (نمونه‌ موردی: 3 محله در شهر سنندج)

نویسندگان

1 پژوهشگر مقطع دکتری شهرسازی اسلامی، دانشکده معماری و شهرسازی، دانشگاه هنر اسلامی تبریز، تبریز، آذربایجان شرقی، ایران

2 دانشیار گروه شهرسازی، دانشکده معماری و شهرسازی دانشگاه هنر اسلامی تبریز، تبریز، آذربایجان شرقی، ایران

3 دانشیار گروه شهرسازی، دانشکده معماری و شهرسازی دانشگاه هنر اسلامی تبریز، تبریز، آذربایجان شرقی، ایران

doi
10.22075/aaj.2022.25288.1121
چکیده

در دوران معاصر تمرکزگرایی در ساختار مدیریت شهری موجب از بین رفتن انسجام اجتماعی و کالبدی محلات شده، بگونه‌ای که با ظهور طرحهای توسعه شهری، محلات صرفاً به یک واحد تقسیمات شهری براساس جمعیت و برخورداری از خدمات پایه محله‌ای تبدیل گردیده‌اند. در این پژوهش با فرض تفاوت نوع معاشرت به تناسب ویژگی‌های مختلف ساختاری محله، بترتیب در سه محلة نوساز، تاریخی و بافت فرسوده، شامل شالمان؛ سرتپوله؛ نایسر جهت موردپژوهی انتخاب شدند. روش مورد استفاده در این پژوهش، ترکیبی از روش‌های تحلیل محتوای متون، پیمایشی و مفاهمه‌ای است که براساس آن حضور در سطح محلات، استفاده از پرسشنامة 24 سوالی و مصاحبه با مردم انجام می‌شود. در تحلیل پرسشنامه از نرم‌افزار Spss16 بهره گرفته می‌شود. نتایج این پژوهش نشان می‌دهد که در روابط همسایگی هر سه زیرمجموعة حسن معاشرت یعنی، «مشارکت، کرامت و فضیلت»، به نسبت‌های متفاوتی وجود دارند، فقط سطح برقراری روابط، چگونگی آنها، نحوة گستردگی روابط و ... است که می‌تواند تحت تأثیر ویژگی‌های محله تعریف شود و مؤید این مساله است که عوامل غیراجتماعی در چگونگی برقراری معاشرت تأثیرگذار می‌باشد.در دوران معاصر تمرکزگرایی در ساختار مدیریت شهری موجب از بین رفتن انسجام اجتماعی و کالبدی محلات شده، بگونه‌ای که با ظهور طرح-های توسعه شهری، محلات صرفاً به یک واحد تقسیمات شهری براساس جمعیت و برخورداری از خدمات پایه محله‌ای تبدیل گردیده‌اند. در این پژوهش با فرض تفاوت نوع معاشرت به تناسب ویژگی‌های مختلف ساختاری محله، بترتیب در سه محلة نوساز، تاریخی و بافت فرسوده، شامل شالمان؛ سرتپوله؛ نایسر جهت موردپژوهی انتخاب شدند. این پژوهش به دنبال پاسخگویی به سؤالات ذیل است که 1. جلوة حسن معاشرت در محلات سنتی و معاصر ایران چیست؟ 2.شیوه‌های مداخله در جهت ارتقای معاشرتِ اَحسن ساکنین محلات شهری کدامند؟.