فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

سابقه و هدف:علف باغ (Dactylis glomerata L.) گیاهی از تیره گندمیان(Gramineae)، زیر تیره Pooideae و راسته Cyperales می­باشد. امروزه استفاده از این گیاه به عنوان علوفه برای ایجاد چراگاه‌های طبیعی در برنامه­های احیای مراتع، به صورت خالص یا مخلوط با سایر گراس‌ها و لگوم­های مرتعی، مورد توجه قرار گرفته است. بررسی پایداری و سازگاری ژنوتیپ‌ها در شرایط محیطی متفاوت برای معرفی ژنوتیپ برتر جزء اهداف اصلی برنامه‌های اصلاح نباتات می باشد. با توجه به تنوع شرایط آب و هوایی مناطق مختلف کشور مطالعه و شناخت اثر متقابل ژنوتیپ × محیط دارای اهمیت زیادی است. روش‌های آماری متعددی از قبیل روش‌های آماری پارامتری و ناپارامتری برای مطالعه اثر متقابل ژنوتیپ × محیط پیشنهاد شده است. تجزیه پایداری عملکرد در روش­های ناپارامتری ساده‌تر از روش­های پارامتری بوده و، سبب کاهش انحراف حاصل از داده‌های پرت شده و به پیش فرض‌های موجود در توزیع نرمال داده‌ها نیازی ندارند. بنابراین، این پژوهش به منظور بررسی پایداری عملکرد علوفه خشک 36 جمعیت علف باغ در شرایط متفاوت آب و هوایی شمال غرب و غرب کشور ایران با استفاده از روش­های ناپارامتری انجام گرفت.ﻣﻮاد و روشﻫﺎ:بذر تعداد 36 جمعیت علف باغ در قالب طرح بلوک­های کامل تصادفی با سه تکرار در استان­های کرمانشاه، همدان، زنجان و اردبیل در سال 1390 بصورت دیم کشت شدند و از لحاظ ظرفیت تولید علوفه خشک به مدت دو سال مورد ارزیابی قرار گرفتند. بررسی تنوع ژنتیکی جمعیت­ها با تجزیه واریانس مرکب و مقایسه میانگین به روش دانکن انجام شد. پس از حصول اطمینان از معنی­دار بودن اثر متقابل ژنوتیپ × محیط، پایداری عملکرد علوفه خشک ژنوتیپ­ها با استفاده از روش‌های مختلف ناپارامتری (Ketata و همکاران ، Huehn، Thennarasu،  Kang و Fox و همکاران)، مورد تجزیه پایداری قرار گرفت. آماره­های ناپارامتری در نرم‌افزار Excel 2010 محاسبه شدند و برای رسم نمودارهای بای پلات، تجزیه خوشه ای و تجزیه به مؤلفه‌های اصلی از نرم افزار Minitab 16 استفاده شد.یافته‌ها: نتایج تجزیه واریانس مرکب داده‌های 4 محیط در طول دو سال نشان داد که اثر ژنوتیپ، اثر محیط و اثر متقابل ژنوتیپ × محیط معنی­دار است (p<0.01). مقایسه میانگین ژنوتیپ‌ها به روش دانکن، آن‌ها را در گروه­های مختلف قرار داد. روش­های مختلف ناپارامتری ژنوتیپ­های متفاوتی را به عنوان ژنوتیپ­های پایدار معرفی کردند. مقایسه‌ نتایج پنج روش ناپارامتری استفاده شده برای بررسی پایداری عملکرد علوفه ژنوتیپ‌­ها، نشان داد که دو روش Huehn و Thennarasu در شناسایی ژنوتیپ‌های پایدار با عملکرد متوسط و سه روش  Kang و Ketata  و Fox در شناسایی ژنوتیپ‌های پایدار با میانگین عملکرد بالا کارایی داشتند.ﻧﺘﯿﺠﻪگیری: براساس پنج روش ناپارامتری و با توجه به عملکرد علوفه خشک، ژنوتیپ‌های 14G (آمریکا)، 15G (کرج)، 29G (ارومیه)، 35G (بانک‌ژن)، 20G (ملایر) و 24G (روسیه) به عنوان ژنوتیپ­های برتر شناسایی شدند. از این‌رو می‌توان آن‌ها را به‌عنوان ژنوتیپ­های منتخب برای کشت در مکان‌ها و مناطق مشابه معرفی کرد و یا اینکه از آنها به‌ عنوان ژرم پلاسم­هایی با ارزش اصلاحی بالا در برنامه‌های به­نژادی علف باغ بهره برد. در میان پنج روش تجزیه‌ پایداری ناپارامتری، روش Ketata و همکاران بیشتر ژنوتیپ‌های پایدار با عملکرد علوفه خشک بالا را پوشش داد، بنابراین به نظر می­رسد استفاده از این روش در بررسی پایداری علف باغ و گیاهان مشابه می­تواند مناسب­تر باشد.