واکاوی مفهوم و ویژگی‌های خلاقیت در ساختار عودسوز فلزی موزه متروپولیتن (منسوب به جعفربن محمدبن علی)

نویسندگان

1 استادیار، دکترای تخصصی پژوهش هنر، دانشکده‌ هنر، دانشگاه شاهد؛ تهران.

2 دانشجوی دکتری تخصصی، رشته‌ تاریخ تطبیقی و تحلیلی هنر اسلامی، دانشگاه شاهد، تهران.

doi
10.22075/aaj.2022.24106.1108
چکیده

هنر فلزکاری دوره سلجوقی از لحاظ کاربردی و ساختار هنری شاخص و برجسته می‌باشد. عودسوز فلزی سلجوقی موجود در موزه متروپولیتن نیویورک منسوب به جعفربن محمدبن علی فلزکار است و یکی از آثار شاخص و مهم فلزکاری دوران سلجوقی است و یکی از آثار دوران طلایی فلزکاری ایران محسوب می‌شود. همان‌طور که اساس فعالیت‌ها و آفرینش‌های هنری بر خلاقیت استوار است و مفهوم خلاقیت در شاهکارها و آثار شاخص هنری، عامل اصلی ماندگاری و ارزشمندی هنری آن‌ها محسوب می‌شود. امروزه صاحب‌نظران تعاریف متعددی از خلاقیت ارائه کرده‌اند و در این پژوهش 14 تعریف از خلاقیت مورد بررسی قرار گرفته است. هدف پژوهش حاضر شناسایی تعاریف و مفاهیم خلاقیت در ساختار عودسوز فلزی موزه متروپولیتن نیویورک است و سؤالاتی که در پژوهش حاضر مطرح شده، شامل این موراد است: 1- عودسوز فلزی موزه متروپولیتن نیویورک چه ویژگی‌هایی بصری‌ای دارد؟ 2- مفاهیم خلاقیت و ویژگی‌های آن چگونه در ساختار عودسوز فلزی موزه متروپولیتن نیویورک بازتاب یافته است؟ برای پاسخ‌گویی به سؤالات ذکر‌شده، اطلاعات و داده‌های کتابخانه‌ای و اسنادی با رویکرد توصیفی- تحلیلی- تطبیقی مورد بررسی قرار گرفته است و متغیر اصلی پژوهش، مفهوم خلاقیت و بررسی بازتاب آن در نمونه موردی عودسوز فلزی موجود در موزه متروپولیتن نیویورک است و نتایج پژوهش حاضر نشان می‌دهد از 14 تعریف ارائه ‌شده برای خلاقیت، 13 تعریف با ویژگی‌های عودسوز فلزی موجود در موزه متروپولیتن نیویورک مطابقت دارد و یک مورد تعریف آفرینش‌گری از خلاقیت، مطابق با بنیان فکری و بینش اسلامی و مبانی هنر اسلامی نیست. بنابر تعاریف خلاقیت، این وسیله برای رفع یک نیاز روزمره و کاربرد درمانی آن با طراحی نوین و ایده‌ای نو در ساخت و اجرا و با استفاده از تکنیک‌ها و شیوه‌های هنری و فنی مناسب و درخور، نظیر شیوه مشبک‌کاری فلزی، حکاکی و شیوه ساخت بدنه با روش ریخته‌گری به نتیجه‌ای جدید و رهیافتی نوین منجر شده است.