زمینهها و بسترهای شکلگیری جریانهای سلفی- تکفیری در جهان اسلام؛ راهکارهای مواجهه، چشمانداز آینده
نویسندگان
1 دکتری مدرسی معارف اسلامی، گرایش انقلاب اسلامی، دانشگاه شهید بهشتی، تهران؛ مدرس گروه معارف اسلامی، واحد قم، دانشگاه آزاد اسلامی، قم، ایران.
doi
10.2783.4999/QJPR.2004.1115.01چکیده
در طول تاریخ پر فراز و نشیب اسلام گروهها، جریانهای فکری و افرادی بودهاند که مخالفان خود از سایر فرقهها و مذاهب اسلامی را تکفیر و به بهانههای واهی آنان را از دین اسلام خارج و خون، مال و ناموس آنان را مباح دانستهاند. این پدیده مخرب که طلایهدار آن خوارج بودند، طی دو قرن اخیر در جریانهای تندروی سلفی - تکفیری تجلی پیدا کرده است و در سایه تحولات اخیر منطقه، آنان فرصت مناسبی یافتهاند که با پشتیبانی حامیانشان، افکار و اندیشههای خود را پیاده نمایند. بیتردید بروز ناامنی و هرج و مرج در کشورهای اسلامی، کشتار مردم بیگناه، ظهور گروههای وحشت و ارهاب همچون القاعده، سپاه صحابه، گروههای جندالله، طالبان، جیش العدل، جبهه النصره، داعش و... که وحشت و ترور را سرلوحه کار خود قرار دادهاند، بخشی از پیامدهای اندیشه تکفیر است و پیامد ناگوارتر آن مخدوش کردن چهره اسلام و مسلمانان در سراسر جهان و منفور شدن دین اسلام در نزد جهانیان میباشد. لذا، شناخت و تحلیل دقیق زمینهها و بسترهای شکلگیری این جریانها در جهان اسلام ضروری است و به ما در فهم عمیق و تحلیل رفتارهای آنان کمک شایانی مینماید. پژوهش حاضر با روش تحلیلی- توصیفی ضمن اشاره به پیشینه تاریخی جریانهای تکفیری در جهان اسلام، به تبیین و واکاوی زمینهها و بسترهای فکری و اندیشهای، منطقهای و بینالمللی، جغرافیائی و سیاسی و همچنین جامعهشناختی شکلگیری این جریان پرداخته است.
