فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

چکیدهسابقه و هدف: سنجد با نام علمی Elaeagnus angustifolia از تیره Elaeagnaceae از گیاهان دارویی مهم است. با توجه به اینکه گونه E. angustifolia در شهرستان ارومیه برای کشت، بهره­برداری و استفاده در صنایع غذایی و دارویی کشور مورد توجه جدی قرار نگرفته است، بنابراین ارزش دارویی ژنوتیپ­ها و گونه­های آن در این منطقه مشخص نیست. این تحقیق با هدف بررسی تنوع فیتوشیمیایی، آنتی­اکسیدانی و مورفولوژیکی ژنوتیپ­ها در شهرستان ارومیه انجام شد.مواد و روش­ها: در این مطالعه میوه 10 ژنوتیپ سنجد ˊAnabiˊ منطقه ارومیه جمع‌آوری شد و تنوع ژنوتیپ‌ها بر اساس صفات طول و وزن میوه، محتوای فنول کل، فلاونوئید و اسید آسکوربیک و فعالیت آنتی‌اکسیدانی ارزیابی شدند. رنگ میوه توسط دستگاه HunterLab اندازه­گیری شد. محتوای فنول کل، فلاونوئید و اسید آسکوربیک کل با استفاده از فولین­سیوکالتیو، کلرید­آلومینیوم و 2,6-Dichlorophenolindophenol اندازه­گیری گردید. فعالیت آنتی­اکسیدانی با استفاده از 2،2-دی فنیل-1-پیکریل هیدرازیل (DPPH) اندازه­گیری شد. داده‌ها تجزیه‌ واریانس شدند و مقایسه بین ژنوتیپ‌ها به روش دانکن انجام شد. تجزیه خوشه­ای ژنوتیپ­ها و همبستگی پیرسون با استفاده از صفات مورفولوژیکی و فیتوشیمیایی انجام گردید.یافته‌ها: نتایج این تحقیق نشان داد که بیشترین مقدار طول میوه مربوط به G2 با 43/22 میلی­متر بود. نتایج این مطالعه نشان داد که ژنوتیپ­های مختلف از نظر صفات مورفولوژیکی مانند وزن میوه تفاوت معنی­داری با هم داشتند. در اندازه­گیری وزن میوه، بیشترین وزن میوه با مقدار 18/3 گرم مربوط به G5 بود. وزن میوه بیشترین تأثیر را بر عملکرد دارد. رنگ یکی از مهمترین خصوصیات مورفولوژیکی میوه سنجد است. در اندازه­گیری رنگ میوه، بیشترین مقدار * L با مقدار 6/39 مربوط به G2، بیشترین مقدار *a با مقدار 7/24 مربوط به G7 و بیشترین مقدار *b با مقدار 2/19 مربوط به G2 بود. پس از محاسبه کروما، بیشترین مقدار کروما با مقدار 94/27 در G10 مشاهده شد. بیشترین میزان Hue با 36/55 درصد مربوط به G2 بود. بیشترین مقدار فنول کل، فلاونوئیدها و اسید آسکوربیک به ترتیب با 58/33 میلی­گرم اسید گالیک در 100 گرم وزن تر میوه در ژنوتیپ 10 (G10)، 11/21 میلی­گرم کوئرستین در 100 گرم وزن تر میوه در ژنوتیپ 10 (G10) و 5/42 میلی­گرم اسید آسکوربیک در گرم وزن تر میوه در ژنوتیپ1 (G1) مشاهده شد. همچنین ظرفیت آنتی­اکسیدانی میوه با استفاده از DPPH نشان داد که فعالیت آنتی­اکسیدانی این ژنوتیپ­ها بین 17/21 تا 81/33 درصد متغیر بود. تجزیه خوشه­ای داده­های مورفولوژیکی و فیتوشیمیایی نشان داد که ژنوتیپ­های مورد بررسی در این تحقیق در دو گروه جداگانه قرار گرفتند که از میان آنها گروه دوم (ژنوتیپ­های 1، 6، 7، 8، 9 و 10) دارای بیشترین فنول، فلاونوئید و ویتامین ث و فعالیت آنتی­اکسیدانی بودند. نتایج همبستگی در بین خصوصیات فیتوشیمیایی نشان داد که فعالیت آنتی‌اکسیدانی با میزان محتوای فنول، فلاونوئید و اسید آسکوربیک کل همبستگی مثبت و معنی­داری داشت.نتیجه­گیری: نتایج حاصل از این پژوهش نشان داد که ژنوتیپ­های مختلف سنجد، به­ویژه ژنوتیپ­های موجود در گروه دو دارای مقادیر قابل توجهی ظرفیت آنتی­اکسیدانی و ترکیبات فنولی بودند که می­توانند در صنایع غذایی و دارویی مورد استفاده قرار گیرند. با توجه به نتایج، در بین ژنوتیپ­های گروه یک، ژنوتیپ (G10) را می­توان به عنوان ژنوتیپ برتر پیشنهاد داد.