فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

خلاصهسابقه و هدف: کمبود آب از مهمترین عوامل محیطی کاهش رشد و عملکرد بسیاری از محصولات کشاورزی در ایران و دنیاست. سیلیسیم، به‌عنوان دومین عنصر فراوان در پوسته زمین، نقش مهمی را در ایجاد مقاومت به تنش‌های زنده و غیر‌زنده در گیاهان ایفا می‌کند. باتوجه به مشکلات کم‌آبی روزافزون در ایران و نیاز به شناخت گیاهان متحمل به خشکی و تیمارهای کمک به افزایش این تحمل، این تحقیق با هدف بررسی اثر سیلیسیم‌ بر عملکرد و برخی ویژگی‌های مورفولوژیک و فیتوشیمیایی زوفا (Hyssopus officinalis) تحت رژیم‌های آبیاری به‌صورت آزمایش گلدانی در دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان، به اجرا درآمد.مواد و روش‌ها: آزﻣﺎﯾﺶ ﮔﻠﺪاﻧﯽ به‌صورت فاکتوریل در ﻗﺎﻟﺐ ﻃﺮح بلوک‌های کامل ﺗﺼﺎدﻓﯽ، در سه تکرار (هر تکرار شامل دو گلدان بود) انجام شد که ﺳﻄﻮح ﻣﺨﺘﻠﻒ ﺗﻨﺶ ﺧﺸﮑﯽ شامل چهار سطح 100 درصد ظرفیت زراعی، ۷۵ درصد ظرفیت زراعی، 50 درصد ظرفیت زراعی و  25 درﺻﺪ ﻇﺮﻓﯿﺖ زراﻋﯽ در طی سه ماهه، در ﭼﻬﺎر ﺳﻄﺢ ﻣﺨﺘﻠﻒ سیلیسیم، صفر (شاهد)، 75/0،  5/1 و 25/2 ﻣﯿﻠﯽگرم ﺑﺮ ﻟﯿﺘﺮ ﺑﻪ‌صورت محلول‌پاشی برگی در چهار نوبت، هر سه هفته یک‌بار، صورت پذیرفت. در زمان گلدهی کامل، اجزای عمکرد، صفات مورفولوژیک و فیتوشیمیایی شامل طول ریشه و طول ساقه، وزن تر و خشک ریشه و وزن خشک زی‌توده، سطح برگ، فنل‌کل، فلاونوئیدکل، فعالیت آنتی‌اکسیدانی، درصد اسانس ﻣﻮرد‌ارزﯾﺎﺑﯽ ﻗﺮار ﮔﺮفتند.یافته‌ها: نتایج تجزیه و تحلیل‌های آماری نشان داد که رژیم‌های مختلف آبیاری دارای اثر معنی­داری روی همه­ی صفات اندازه­گیری‌شده به‌جز وزن­تر اندام­هوایی و طول ­میان­گره بود به‌طوری‌که تنش خشکی باعث کاهش وزن تر و خشک ریشه، کاهش سطح برگ و نیز کاهش تعداد شاخه فرعی گردید و با افزایش سطح خشکی میزان فنل‌کل و نیز درصد اسانس افزایش یافت. همچنین با بررسی اثر سیلیسیم در شرایط رژیم‌های مختلف آبیاری اثر معنی‌داری روی افزایش کلیه صفات اندازه­گیری‌شده مشاهده شد. به‌طوری‌که با کاربرد سیلیسیم، وزن تر و خشک ریشه، طول ریشه و طول ساقه و تعداد میانگره‌ها، ، فنل‌کل، فلاونوئیدکل، فعالیت آنتی‌اکسیدانی و درصد اسانس، تحت‌تاثیر تنش خشکی، افزایش یافت.نتیجه‌گیری: افزایش غلظت سیلیسیم در محلول­پاشی سبب افزایش اجزای عملکرد گیاه زوفا در شرایط تنش کم‌آبی گردید. همزمان این تیمار توانست سبب افزایش تولید متابولیت‌های ثانویه گیاه شامل مجموع ترکیبات فنلی، فلاونوئیدی، درصد اسانس و درنتیجه افزایش درصد مهار رادیکال‌های آزاد گردد. این نتایج بیانگر خاصیت بهبود دهندگی سیلیسیم روی عملکرد گیاه دارویی زوفا در شرایط تنش خشکی می‌باشد. باتوجه به غلظت‌های مورد استفاده سیلیسیم، مشاهده شد مؤثرترین غلظت سیلیسیم 5/1 میلی‌گرم برلیتر بوده است.