تأملی انتقادی بر مبانی مقابله با وجه التزام گزاف در آرای قضایی
نویسندگان
1 دانشجوی کارشناسی ارشد حقوق خصوصی، دانشگاه علوم اسلامی رضوی، مشهد، ایران.
2 استادیار، گروه حقوق، دانشگاه علوم اسلامی رضوی، مشهد، ایران.
3 دانشجوی دکتری حقوق خصوصی، دانشکدۀ حقوق، دانشکدگان فارابی، دانشگاه تهران، قم، ایران.
doi
10.30513/cjd.2025.6849.2049چکیده
اشتراط وجه التزام بر اساس حاکمیت اراده ابزاری برای مقابله با عهدشکنی و یکی از راههای جبران خسارت محسوب میشود که گاهی صورتی از تنبیه نیز به خود میگیرد، ولی در خصوص مشروعیت وجه التزام گزاف تردیدهایی وجود دارد. گروهی از محققان با لحاظ مبانی مشروعیت شرط وجه التزام و تصریح ماده ۲۳۰ قانون مدنی، آن را صحیح و لازمالوفاء دانستهاند. در مقابل گروهی دیگر، اشکالاتی بر چنین شرطی وارد کرده در مقام تعدیل قانونی و قضایی آن برآمدهاند. نوشتار حاضر ضمن بررسی و ارزیابی دو دیدگاه با روش توصیفی - تحلیلی، تلاشهای دستۀ دوم و دلایل مورد استناد ایشان را مورد نقد جدی قرار داده و خلاف مادۀ ۲۳۰ میداند. بر این بنیان، به نظر میرسد ابطال یا تعدیل وجه التزام گزاف با مبانی مطرحشده به سرانجام جستوجوشدۀ دادرسان نمیرسد. این امر مستلزم اقامۀ مبانی جدید و البته بازتقنین مادۀ ۲۳۰ قانون مدنی است.
