رویکردشناسی تقنینی نظام حقوق خانواده ایران پس از انقلاب اسلامی

نویسندگان

1 استادیار، گروه حقوق خصوصی، دانشکدۀ حقوق، دانشگاه قم، قم، ایران.

doi
10.30513/cjd.2025.6111.1969
چکیده

نظام یکپارچۀ صحیحِ خانواده در هر نظام حقوقی، لازمۀ بدون افتراق یک جامعۀ به‌هنجار است. بدون‌تردید نظام تقنینی به‌عنوان یکی از قوای سه‌گانه اهمیتی بنیادین در تحقق این امر دارد. نگاهِ نظام تقنینی به حوزۀ خانواده در سالیان اخیر، متخذ از سه رویکرد عمده بوده است. رویکرد اول اخذ یا استناد به یک فتوا بدون توجه به کلان‌نگری و ارتباط آن فتوا با سایر اجزای حقوق خانواده بوده است که از قضا در برخی مواقع اصابت به واقع نموده است. رویکرد دوم سکوت در قبال مسئلۀ مطروحه و مسکوتٌ‌عنه نهادن آن حتی با روش فقه فردی بوده است. سکوت مقنن در این قبیل موارد به دو دسته قابل تقسیم است: گاه در خصوص موضوع، فتوا یا فتاوای روشنی وجود داشته است و گاه اثری از آن در میان فتاوا یافت نمی‌شود. رویکرد سوم مواجهۀ فعال با مسئله و عبور از مقطعی‌نگری و وضع قوانین بنیادی و توصیه‌شده از طرف شارع است که صرف‌نظر از برخی اشکالات جزئی، رویکرد اخیر در صورت مداومت و رفع برخی اشکالات، مناسب‌ترین رفتار تقنینی می‌باشد.