فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

چک به‌رغم آن‌که وسیله‌ای برای پرداخت است، اما به‌صرف صدور موجب برائت ذمۀ متعهد پرداخت نخواهد شد. توجه به این خلأ و لزوم رفع زیانی احتمالی، طرفین را وادار به اتخاذ تدابیری در قالب اشتراط شرط حق فسخ یا شرط فاسخ در قرارداد نموده است که امکان انحلال ارادی یا قهری عقد را به‌نحو معلق با معلق‌علیه عدم وصول چک در تاریخ مقرر فراهم می‌سازد. در ورای ظاهر سادۀ این شروط، ابهاماتی چند نهفته است که روشن ساختن آن تأثیر بسزایی بر حیات یا زوال عقد خواهد داشت. در پژوهش حاضر به روش توصیفی - تحلیلی، ابهامات مرتبط با وضعیت جایگزینی و انتقال چک، تاریخ و زمان مراجعه به بانک و تأثیر مصادیق برگشت چک بر تحقق معلق‌علیه و به تبع آن تکامل شرط معلق و امکان انحلال عقد، ضمن تحلیل رویۀ قضایی روشن گردید. در فرض جایگزینی یا انتقال چک باید قائل به بقا و تسری شرط مذکور بود. همچنین احراز وقوع عدم وصول چک منوط به تحقق آن در تاریخ مندرج در برگ چک و اتمام آن روز است، مشروط بر آن‌که  مانع پرداخت به‌واسطۀ غفلت و کوتاهی ناشی از ارادۀ صادرکننده از جمله عدم تکمیل موجودی یا ثبت چک در سامانۀ صیاد ایجاد شده باشد.