نکاح، حیلههای شرعی و چالشهای فرارو
نویسندگان
1 دانشیار، گروه فقه و مبانی حقوق، دانشگاه علوم اسلامی رضوی، مشهد، ایران.
2 دانشیار، گروه فقه و مبانی حقوق، دانشگاه علوم اسلامی رضوی، مشهد، ایران؛ استاد دروس خارج فقه و اصول حوزۀ علمیۀ خراسان، مشهد، ایران.
doi
10.30513/cjd.2025.5942.1946چکیده
استفاده از حیلۀ شرعی در ابواب گوناگون فقه مانند طهارت، نکاح، طلاق، بیع، اجاره و غیر آن بهعنوان ابزاری برای رهایی از ارتکاب حرام برای رسیدن به حلال مورد نظر و عبور از تنگناهای شرعی همواره موافقان و مخالفانی داشته و برخی آنها را ممنوع و برخی مجاز دانستهاند. اکنون مسئله این است که چگونه میشود مکلف عمل ناشایستی را بهعنوان ابزاری برای رسیدن به هدف خود قرار دهد و اثر بر آن مترتب شود؟ پژوهش حاضر با روش توصیفی– تحلیلی و با استفاده از منابع کتابخانهای، مهمترین حیلههای شرعی باب نکاح را که تاکنون بهطور مستقل، مستدل و جامع مورد بحث و تحلیل قرار نگرفتهاند بررسی نموده و به استناد آیات، روایات و حکم عقل به این نتیجه رسیده است که با اظهار ارتداد، بدون انکار قلبی، کسی مرتد نمیشود؛ و با عقد بر صغیرۀ شیرخوار بهمنظور محرمیت با مادر او، محرمیتی محقق نمیشود؛ و با شرط انفساخ عقد بعد از تحلیل، عقد منفسخ نمیشود، و در مورد ایجاد مانع ازدواج برای مرد با زن مورد علاقۀ او، اگرچه دارای اثر بوده، اما در مواردی، استفاده از آن حرام میباشد.
