مبنای مسئولیت متصدی حمل‌ونقل در حقوق داخلی و کنوانسیون سی.ام.آر (CMR) با نگرشی بر لایحۀ تجارت 1398

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری تخصصی حقوق خصوصی، گروه حقوق، واحد کرمانشاه، دانشگاه آزاد اسلامی، کرمانشاه، ایران.

2 استادیار گروه حقوق، واحد کرمانشاه، دانشگاه آزاد اسلامی، کرمانشاه، ایران.

doi
10.30513/cjd.2024.5501.1906
چکیده

در کنوانسیون‌های بین‌المللی همچون سی.ام.آر (CMR)1 و قوانین داخلی مانند قانون مدنی و قانون تجارت، مبانی متفاوتی برای مسئولیت متصدی حمل‌ونقل در نظر گرفته‌اند و همین امر سبب بروز اختلافاتی شده که قانون‌گذار در لایحۀ تجارت 1398 با مشخص نمودن مبنای مسئولیت متصدی حمل به این اختلافات پایان داده است. هدف از این مقاله تعیین مبنای مسئولیت متصدی حمل‌ونقل با توجه به کنوانسیون سی.ام.آر، قانون مدنی، تجارت و لایحۀ تجارت 1398 است تا مشخص شود در صورت بروز خسارت، بار اثبات دلیل بر عهدۀ چه کسی است؟ این مقاله با روش تحلیلی-توصیفی و با استفاده از منابع کتابخانه‌ای نگاشته شده و نتایج آن نشان می‌دهد که مبنای مسئولیت متصدی حمل‌ونقل در لایحۀ تجارت 1398، از قواعد عمومی قراردادها نشئت گرفته و تعهد متصدی، تعهدی به نتیجه است و صرف عهدشکنی، تقصیر محسوب می‌گردد و با توجه به مادۀ 112 آن، قانون‌گذار «تعهد ایمنی» را به‌صراحت به‌عنوان یک تعهد فرعی به آن مبنا اضافه نموده است. همچنین لایحۀ 1398 در صورت تصویب، برخلاف قوانین مدنی و تجارت، برای قرارداد حمل‌ونقل ماهیت مستقلی در نظر گرفته و احکام و آثارش را بیان نموده و با وضع مادۀ 110، با نسخ ضمنی قانون مدنی، قراردادهای حمل‌‌ونقلی که به‌صورت قرارداد اجاره تنظیم می‌شوند را از شمول قانون مدنی خارج کرده و آن را تحت‌الشمول مقررات خود قرار داده و در مادۀ 111 نیز بیان داشته در صورت سکوت لایحه، مقررات معاهدات بین‌المللی مجری است، و این‌گونه به‌صراحت از قانون مدنی عبور نموده و سعی داشته به معاهدات و مقررات بین‌المللی نظر داشته باشد.