فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

مشارکت کاهنده، عقد شرکتی است که طی شرطی ضمن عقد، شرکا را ملزم به خریدوفروشِ تدریجی سهام می‌نماید. به دلیل عدم درک صحیح از این نوع عقد مشارکت، چند شبهۀ فقهی به‌ویژه از سوی فقهای اهل‌سنت معاصر متوجه این عملیات تجاری گردیده که عبارت‌اند از: شبهۀ وقوع دو عقد در یک عقد، شبهۀ غرری بودن، شبهۀ معاملۀ کالی به کالی، شبهۀ قرض ربوی و استفاده از حیل ربا، مخالفت با تنجیز عقد و شباهت به بیع عینه. این پژوهش ضمن بررسی مختصر ماهیت مشارکت کاهنده، به بررسی و پاسخِ شبهات مذکور پرداخته و به‌طور خلاصه اساسِ ردِ این شبهات را در توجه به سه عنصرِ دخیل در مشارکت کاهنده می‌داند، که عبارتند از: 1.شناساییِ شرطِ مندرج ضمن این عقد به‌عنوان یک تعهد به انجام بیع نه تحقق بیع؛ 2.توجه به عدم تضمین سود و اصل سرمایه در این معامله از سوی هیچ کدام از شرکا؛ 3.علم شرکا به احتمال وقوع سود و زیان در این نوع از مشارکت. پژوهش حاضر با روش توصیفی - تحلیلی و مطالعۀ اسناد کتابخانه‌ای به بررسی این شبهات فقهی و حل و رفع تفصیلی آن‌ها پرداخته و در نهایت، هیچ کدام از شبهاتِ مطرح‌شده به این عقد را وارد نمی‌داند.