اثر متیل جاسمونات بر روی تولید تاکسول و بیان ژن bapt سرخدار (Taxus baccata)

نویسندگان

1 دانشجوی کارشناسی ارشد گروه زیست شناسی، واحد تبریز، دانشگاه آزاد اسلامی، تبریز، ایران

2 استادیار، دکترای تخصصی ژنتیک مولکولی، واحد تبریز، دانشگاه آزاد اسلامی، تبریز، ایران

3 استادیار، دکترای تخصصی اصلاح نباتات، مؤسسه تحقیقات جنگل‌ها و مراتع کشور، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، تهران، ایران

doi
10.22092/ijrfpbgr.2022.357774.1411
چکیده

تاکسول یکی از مهمترین متابولیت‌های ثانویه است که نقش مهمی در درمان انواع سرطان‌ها دارد. این ماده ارزشمند طی یک مسیر پیچیده تولید می‌شود و به‌دلیل تولید کم و در خطر انقراض بودن گونه سرخدار، افزایش میزان تولید تاکسول اهمیت زیادی پیدا کرده است. در این تحقیق، نمونه‌های گیاهی تحت تیمار متیل جاسمونات با مقادیر 0، 100، 250 و 500 میکرومولار قرار گرفتند. نمونه‌ها به مدت 48 و 72 ساعت در فیتوترون نگه‌داری شدند. پس از اعمال متیل جاسمونات، بیان ژن bapt ساقه با روش Real Time PCR و میزان تاکسول تولیدی با دستگاه کروماتوگرافی مایع با کارآیی بالا (HPLC) اندازه‌گیری شد. اطلاعات حاصل مورد تجزیه آماری قرار گرفت. نتایج نشان داد که بیان ژن bapt در غلظت 100 میکرومولار در 48 ساعت، 13/5 برابر گیاه شاهد بود. همچنین بیشترین میزان تاکسول در گیاه تیمار شده با متیل جاسمونات 500 میکرومولار در 72 ساعت با 315/0 میلی‌گرم بر گرم وزن خشک مشاهده شد. آزمون همبستگی پیرسون نشان داد که رابطه‌ای بین میزان بیان ژن و تولید تاکسول وجود ندارد. به نظر می‌رسد علت این موضوع، اختلاف زمانی بین بیان ژن و تولید تاکسول تحت متیل جاسمونات می‌باشد. با توجه به اهمیت تاکسول در صنایع داروسازی، پیشنهاد می‌شود در تحقیقات آینده، از غلظت‌های بالاتر از  500 میکرومولار متیل جاسمونات با زمان‌های بیشتر از 3 روز نیز  برای بررسی احتمال افزایش تولید تاکسول استفاده شود.