فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

      گونه درخت جنگلی زبان‌گنجشک (ون) (Fraxinus excelsior L.)، در IUCN، جزو گروه گیاهان در معرض تهدید، به علت گسترش بیماری مرگ ون می‌باشد. به‌همین دلیل، حفظ ذخیره ژنتیکی این گونه اهمیت زیادی دارد. ذخیره‌سازی بذر و اندام گیاهی در شرایط فراسرد، روشی بسیار کارآمد در نگهداری بلندمدت ژرم‌پلاسم گونه‌های گیاهیست. بذرهای ون از منطقه سنگده استان مازندران جمع‌آوری شدند. از تیمارهای مختلف آب‌گیری برای نگهداری بذرهای ون در فراسرد استفاده شد. به همین منظور از ‌تیمارهای گلیسرول 30 درصد، محلول شیشه‌ای شدن و کاهش رطوبت بذر پیش از ورود به نیتروژن مایع استفاده شد. بذرهای تیمارشده پس از 24 ساعت از نیتروژن مایع خارج و ذوب شدند. سپس به‌همراه بذرهای شاهد از نظر زنده‌مانی و خصوصیات جوانه‌زنی بررسی گردیدند. بیشترین درصد قوه نامیه (92%) و درصد جوانه‌زنی بذرها (36%) مربوط به تیمار کاهش رطوبت بود. میزان رطوبت بذر ون در زمان رسیدگی 5 درصد وزنی بود. در تیمار کاهش رطوبت‌ که بذرها در دسیکاتور حاوی سیلیکاژل تحت شرایط خلأ قرار گرفتند، رطوبت بذرها 66/1 درصد نسبت به زمان رسیدگی کاهش یافت. کاهش رطوبت بذر از کریستاله شدن و پارگی غشاءها در نیتروژن مایع جلوگیری می‌کند. ‌تیمارهای گلیسرول 30% و شیشه‌ای شدن نیز موفقیت‌آمیز بود، اما احتمالا به جنین بذر آسیب زده و موجب کاهش ‌درصد زنده‌مانی بذرها می‌شود. به‌این‌ترتیب بذرهای ون جمع‌آوری شده، با استفاده از فناوری فراسرد و به‌کارگیری ‌تیمار کاهش رطوبت، به‌دلیل بازدهی بالاتر و عدم نیاز به استفاده از مواد شیمیایی، در بانک فراسرد مؤسسه تحقیقات جنگلها و مراتع کشور ذخیره شدند تا برای مدت طولانی حفظ شوند و از انقراض این گونه ارزشمند و منحصربه‌فرد جلوگیری شود.