ژئوکالچر، سلفیگری و ژئوپولیتیک در ایران
نویسندگان
1 استادیار جغرافیای سیاسی ، دانشگاه لرستان
2 استادیار روابط بین الملل دانشگاه آزاد اسلامی، واحد خرم آباد
doi
10.2783.4999/QJPR.2003.1110.133چکیده
ژئوکالچر از مبانی تئوریک حوزه مطالعات ژئوپولیتیک میباشد که درصدد فهم و تحلیل تأثیرات متقابل سیاست و فرهنگ میباشد. جغرافیای فرهنگی هر ناحیة جغرافیایی با توجه به شرایط زمانی و مکانی و... ژئوپولیتیک خاص خود را رقم میزند. ویژگیهای فرهنگی از قبیل هویت مذهبی، زبانی، قومی و... میتوانند بسترساز بازیهای سیاسی ویژهای گردند و بازخوردها و خروجیهای سیاسی خاصی را در پی داشته باشند. مذهب یکی از عناصر اصلی هویت فرهنگی میباشد که در زمانها و مکانهای مختلف تأثیرات و ارتباط خود را با سیاست به روشنی نشان داده است. سلفیگری به عنوان نوعی مرام مذهبی- سیاسی در دین اسلام از موارد روشن مذهبی است که سعی دارد تا ژئوپولیتیک متناسب با اهداف و آمال خود را شکل دهد و به همین دلیل ژئوپولیتیک درونی و بیرونی کشورهای جهان اسلام و بخصوص کشورهای خاورمیانه را تحت تأثیر قرار داده است.کشور ایران به عنوان کشوری شیعه مذهب و مخالف با سلفیگری افراطی، از کشورهایی است که از این وضعیت مستثنی نمیباشد؛ چرا که علاوه بر دارا بودن هویت دینی اسلامی، در نواحی جغرافیایی پیرامون خود، دارای هویت مذهبی اهل سنت میباشد که در موارد بسیار از سلفیگری متأثر شده و زمینه ساز ناامنی و شکلگیری ژئوپولیتیک درونی چالش برانگیزی بودهاند. نتایج تحقیق نشان میدهد سلفیگری در عرصه ژئوپولیتیک درونی ایران، باعث شکلگیری بازیگرانی شده است که زمینهساز فرقهگرایی مذهبی و تقویت کنندة تحرکات قومی در نواحی و استانهای سنینشین بودهاند که این امنیت عمومی و ملّی را به چالش کشیده است. این بازیگران محلی در عرصه ژئوپولیتیک بیرونی سعی در پیوند با رقبای منطقهای و فرامنطقهای جمهوری اسلامی ایران دارند تا به اهداف خود برسند.