فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

پونه کوهی برگ‌باریک (Mentha Mozaffarianii Jamzad) گیاهی معطر، دارویی و اندمیک جنوب ایران است؛ برداشت بی‌رویه، خشکسالی و از بین رفتن برخی از رویشگاه‌های طبیعی، سبب افزایش خطر انقراض این گونه منحصر به فرد شده است. از این روی به منظور بررسی تنوع ریخت‌شناسی این گیاه، نه جمعیت از آن طی سال‌های 1398-1400 از رویشگاه‌های طبیعی آن جمع‌آوری و 23 صفت مورفولوژیک ارزیابی شد. نتایج تجزیه واریانس، بیانگر وجود تنوع بین جمعیت‌های مورد مطالعه بود. جمعیت‌ها از نظر تمامی صفات مورد بررسی به جز صفات تعداد برگ در انتهای شاخه، نسبت طول به عرض برگ و تعداد شاخه گل‌دهنده تفاوت معنی‌دار آماری (در سطح احتمال 5 درصد) نشان دادند. نتایج ضرایب همبستگی صفات نشان داد که بین بیشتر صفات مورد بررسی همیستگی معنی‌داری وجود دارد. بر اساس نتایج تجزیه عاملی، 6 مولفه اصلی در مجموع 45/76 درصد از واریانس کل بین صفات را توجیه کردند. مولفه های اول ، دوم و سوم به ترتیب 24/23 ، 8/15 و 64/13 درصد از واریانس کل را توجیه کردند و به عنوان مولفه های موثر در ارتفاع بوته،  گل آذین، و تاج پوشش شناخته شدند. در تجزیه کلاستر با استفاده از روش Ward ، جمعیت‌ها را در سه گروه اصلی قرار گرفتند. جمعیت های کلاستر3 دارای میانگین ارتفاع و سطح تاج پوشش بیشتری نسبت به سایر کلاسترها بودند. ارزیابی تنوع فنوتیپی و ایجاد کلکسیون‌های نگهداری ژرم‌پلاسم برای تسهیل مدیریت و بررسی بهتر منابع ژنتیکی در برنامه‌های اصلاحی ضروری است. ارزیابی تنوع فنوتیپی موجود، می‌تواند اطلاعات مفیدی در مدیریت کلکسیون‌ها و ژرم‌پلاسم در پونه کوهی برگ‌باریک فراهم آورد. داده های حاصل از این تحقیق در شناسایی جمعیت‌های مناسب برای اهداف اصلاحی، مفید و ارزشمند است.