تنوع کروموزومی و اندازه ژنوم در گیاه داروئی مرزه (Satureja spp.)

نویسندگان

1 دانش آموخته کارشناسی ارشد، گروه ژنتیک و به‏نژادی گیاهی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه تربیت مدرس، تهران

2 استاد گروه ژنتیک و به نژادی گیاهی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه تربیت مدرس

3 محقق موسسه تحقیقات جنگلها و مراتعT سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، تهران

doi
10.22092/ijrfpbgr.2021.354486.1383
چکیده

گیاه مرزه (Satureja spp.) با داشتن گونه‌های مختلف و ترکیبات با ارزشی همانند تیمول و کارواکرول، دارای اهمیت خاصی در میان گیاهان دارویی است. در این تحقیق، بذرهای هشت جمعیت از سه گونه مرزه (hortensis S. ، S. mutica و boissieri S.) و همچنین بذرهای دو رقم اصلاح شده‏ آلمانی مرزه (S. hortensis cv. Aromag) و (S. hortensis cv. Saturn) از نظر سیتوژنتیکی ارزیابی شدند. نتایج کاریوتیپی نشان داد که هشت جمعیت از گونه S. hortensis (S1P1-S1P8) دیپلوئید (48x=2n=2) و دو جمعیت از گونه ‏های mutica و S. boissieri (S2P1-S3P1) تتراپلوئید (60x =4n=2) با تعداد کروموزوم‌‌های پایه متفاوت به‌ترتیب 24 و 15 بودند. میانگین طول کروموزو‌م‌ها در تمام جمعیت­ ها mµ 46/1 (دامنهm µ 71/1-19/1) بود. برای اندازه‌گیری مقدار ژنوم با استفاده از دستگاه فلوسایتومتری، از فلوروکروم PI و گیاه استاندارد جعفری (Petroselinum crispum, 2C DNA = 4.45 pg) استفاده شد. داده‌ها در قالب طرح کاملاً تصادفی با پنج تکرار (طول کروموزوم) و سه تکرار (اندازه ژنوم) تجزیه آماری شدند. نتایج تفاوت معنی‌داری را در سطح احتمال یک درصد بین جمعیت‌ها برای دو آماره نشان داد. میانگین مقدار 2C DNA برای تمام دیپلوئیدها pg 52/3 (دامنهpg  8/3-3/3) و برای دو جمعیت تتراپلوئید pg 38/2 (دامنهpg  51/25-2/2) بود. در این مطالعه مقدار اندازه ژنوم برای اولین بار در گونه‏ های ذکر شده گزارش گردید که در کنار سایر صفات اندازه‌گیری شده می‏تواند به غنای دانش کاریولوژیک در جنس مرزه Satureja کمک کند.