فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

حفاظت از ژرم­پلاسم گونه­ های درختی بومی جنگل­های هیرکانی به ­ویژه لیلکی ایرانی (Gleditschia capsica Desf.)، در اولویت پژوهش قرار دارد. مطالعات مولکولی درختان جنگلی در شرایط درون‌شیشه‌ای به‌ویژه در ایران بسیار اندک است. در این پژوهش، تنوع سوماکلونال در گیاهان باززایی شده از ریز­نمونه ­های مختلف لیلکی ایرانی در شرایط درون‌شیشه‌ای با استفاده از نشانگر مولکولی تکرار توالی ساده (ISSR) بررسی شد. برگ پایه مادری (طبیعی) و ریزنمونه ­های ساقه، ریشه و لپه به‌عنوان ژنوتیپ‌های مورد مطالعه انتخاب و در محیط کشت MS حاوی 5/0 میلی­گرم در لیتر TDZ و 5/0 میلی­گرم در لیتر 2,4-D کشت شدند. پس از شش واکشت متوالی، تنوع سوماکلونال گیاهان باززایی شده از این ریزنمونه­ ها بررسی گردید. مشخصه­ های درصد چندشکلی (PIC)، تنوع نی و شانون برای بررسی تنوع بین ژنوتیپ­ ها استفاده شد و بعد با استفاده از الگوریتم UPMGA و تجزیه به مؤلفه­ های اصلی (PCA) خوشه­بندی و تفکیک ژنوتیپ­ ها انجام شد. با استفاده از 10 آغازگر، درصد چندشکلی بین گیاهان باززایی‌شده به‌میزان 9/87 درصد به‌دست آمد. تجزیه‌وتحلیل واریانس مولکولی (AMOVA)، 16 درصد تنوع بین ژنوتیپ‌ها با پایه مادری را نشان داد. نتایج آنالیز خوشه‌ای به­روش UPGMA، ژنوتیپ‌ها را در سه دسته مجزا گروه‌بندی کرد. بر این اساس ژنوتیپ‌های پایه مادری و ژنوتیپ‌های ساقه در یک گروه قرار گرفتند. پایه مادری بیشترین و کمترین ضریب تشابه را به‌ترتیب با ژنوتیپ‌های ساقه و ریشه داشت. بنابراین پیشنهاد می‌شود برای مطالعات کشت بافت لیلکی ایرانی از ریزنمونه‌های ساقه که تشابه ژنتیکی بالایی با ژنوم مادری دارد استفاده شود. به‌طورکلی نتایج نشان داد که تنوع سوماکلونال در بین گیاهان باززایی‌شده با افزایش تعداد دفعات واکشت افزایش خواهد یافت