فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

تتخریب جنگل‌های هیرکانی، باعث تکه‌تکه شدن رویشگاه سفیدپلت (Populus caspica Bornm.) و از بین رفتن بخش عظیمی از ذخایر ژنتیکی آنها شده است. این گونه در نواحی جنوبی خزر پراکنش دارد و در لیست درختان در معرض خطر انقراض گزارش شده است. به‌منظور انتخاب درختان متنوع و حفاظت این ذخائر ژنی در کلکسیون، ابتدا رویشگاه‌های مختلف آن در سراسر نوار جنوبی خزر از آستارا تا جنگل گلستان مطالعه و در نهایت تعداد 20 رویشگاه شناسایی شد. آنگاه DNA برگ 359 درخت متعلق به این رویشگاه‌ها استخراج شد. بااین‌حال، پس از حذف یکنواختی کلون ‏ها، پارامترهای ژنتیکی برای 314 درخت با استفاده از 14 نشانگر ریزماهواره محاسبه شد. این آغازگر­ها در 314 فرد سفیدپلت 80 آلل را نشان دادند. مقادیر هتروزیگوسیتی مورد انتظار در هر مکان ژنی از 085/0 تا 765/0 و هتروزیگوسیتی مشاهده شده از 069/0 تا 689/0 متغیر بود. بیشترین و کمترین مقادیر غنای آللی در لووه و تنکابن به‌ترتیب برابر 03/3 و 17/2 برآورد شد. ضریب درون‌آمیزی عامل احتمالی انحراف از تعادل هاردی–واینبرگ بود. فقط 8/0 درصد افراد در یک جمعیت سفیدپلت مهاجر بودند. به‌طورکلی جریان ژن نامتقارن و شدت آن کم بود. آزمون مانتل نشان داد که همبستگی معنی‌داری بین فاصله ژنتیکی و فاصله جغرافیایی در سفیدپلت وجود ندارد. بااین‌حال ارتفاع یک مانع جدی برای وقوع جریان ژن در سراسر دامنه شرقی و غربی گسترش سفیدپلت محسوب می‌شود. در پایان به‌منظور حفظ ذخائر توارثی و بر اساس نتایج مطالعه مولکولی، پایه‌های متنوع سفیدپلت تکثیر و در کلکسیون مربوطه کاشته شدند.