فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

به­ منظور دستیابی به مدل­های مناسب تشخیص پایداری، عملکرد گل 35 ژنوتیپ گل‌ محمدی (Rosa damascena) به مدت دو سال (87-1386) در هشت منطقه (کردستان، همدان، کرمان، فارس، خوزستان، همدان، اصفهان، مرکزی و خراسان) در قالب طرح بلوک­ های کامل تصادفی با سه تکرار ارزیابی گردید. اختلاف معنی ­داری (01/0p≤) از لحاظ عملکرد گل بین ژنوتیپ ­ها (G)، مکان ها (L)، محیط ­ها (E) و نیز برای اثرهای متقابل ژنوتیپ × مکان (GL) و ژنوتیپ× محیط (GE) مشاهده شد. ژنوتیپ­ های پایدار (Stable) و سازگار (Adaptable) با برخی آماره ­های دارای مفهوم استاتیک پایداری مانند واریانس محیطی (S2) و ضریب رگرسیون (b ≈ 0) دارای عملکرد اندک اما با برخی دیگر مانند ضریب تغییرات محیطی (CV)، عملکرد متوسط و بالایی داشتند. ژنوتیپ­های پایدار با مدل ابرهارت و راسل و مفهوم دینامیک پایداری (1≈ bi، 0≈ Sdi2∑ و Ῡi بالا) عملکرد گل متوسط و بالاتر داشتند. با استفاده از شاخص برتری (P) ژنوتیپ­ های پرمحصول به‌عنوان سازگار (پایدار در مکان) معرفی شدند. ژنوتیپ ­های پایدار با کمترین واریانس اثر متقابل سال در مکان (MSY/P)، حداقل گل را تولید کردند. رابطه عملکرد گل با آماره‌های S2، b و MSY/P مثبت و معنی ­دار (01/0≤ p)، با P و CV منفی و معنی‌دار و با Sd2 مثبت و غیرمعنی­ دار بود. در نهایت با در نظر گرفتن عملکرد گل و پایداری عملکرد به ­صورت توأم ژنوتیپ ­های یزد2، اصفهان5، اصفهان8، اصفهان4 و خوزستان1 دارای عملکرد گل بالا و پایداری و سازگاری عمومی، ژنوتیپ اصفهان9 دارای عملکرد گل بالا و پایداری و سازگاری خصوصی با مناطق نیمه ­خشک و خشک و همچنین ژنوتیپ اصفهان7 دارای عملکرد گل بالا و پایداری و سازگاری خصوصی با مناطق نیمه‌معتدل و سردسیری بودند. نتایج نشان داد که یک ژنوتیپ می ­تواند همزمان دارای پایداری استاتیک، دینامیک و عملکرد گل بالا باشد. در مجموع آماره ضریب تغییرات (CV)، جنبه دینامیک آماره ­های رگرسیون (b ≈ 1, Sd2 ≈ 0) و شاخص برتری (P) به‌عنوان پارامترهای مطلوب برای ارزیابی جنبه‌های مختلف (استاتیک و دینامیک) پایداری اسانس در گل ­محمدی پیشنهاد ­شدند.