فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

گیاه مورتلخ (Salvia mirzayanii) یکی از گونه ­های دارویی تیره نعناع می ­باشد که تنها در ایران به­ صورت خودرو رشد می‌کند. در این پژوهش، به ­منظور بررسی تنوع ژنتیکی برخی از جمعیت ­های طبیعی گیاه دارویی مورتلخ با استفاده از نشانگرهای ریخت­ شناسی، تعداد 132 تک­بوته متعلق به شش جمعیت از این گیاه در عرصه‌های منابع طبیعی استان­ های هرمزگان و فارس در مرحله گلدهی جمع ­آوری شدند. برای بررسی صفات ظاهری، 15 صفت مهم از نظر اصلاحی از قبیل ارتفاع گیاه، طول و عرض برگ، وزن خشک، تعداد انشعاب از قاعده و تعداد برگ در گره بررسی شد. داده‌های شش جمعیت در قالب طرح آشیانه ­ای تجزیه واریانس شدند. تفاوت بین جمعیت‌ها، از نظر کلیه صفات معنی­ دار (01/0>P و 05/0>P) بود. شاخص­های تنوع ژنتیکی برای تخمین تنوع درون جمعیت شامل مارگالف، شانون- وینر و سیمپسون نشان داد که هر شش جمعیت از تنوع درون جمعیتی بالایی برخوردار بودند. در تجزیه به عامل ­ها با استفاده از روش چرخش وریماکس، چهار عامل اصلی شناسایی شد که این چهار عامل 34/96 درصد از کل تغییرات موجود را بین 132 ژنوتیپ توجیه کردند. تجزیه خوشه‌ای به روش Ward، شش جمعیت را به چهار گروه مستقل تقسیم کرد؛ به­ طوری­که دو جمعیت بستک و سیرمند در گروه یک، جمعیت ­های تنگ­زاغ و سرچاهان در گروه دو و دو جمعیت دق­فینو و خنج به ­ترتیب در گروه­های سه و چهار قرار گرفتند. ارزیابی تنوع فنوتیپی موجود، می ­تواند اطلاعات ارزشمندی را در مدیریت ژرم ­پلاسم مورتلخ فراهم نماید و در شناسایی جمعیت­ های مطلوب برای اهداف اصلاحی مختلف در این گونه مفید باشد.