بررسی تأثیر اسلام‌گرایی اخوانی بر شکل‌گیری الگوی توسعه ملی در قطر (2011-2022)

نویسندگان

1 استادیار گروه اندیشه سیاسی در اسلام، پژوهشکده امام خمینی و انقلاب اسلامی، تهران، ایران

doi
10.30479/psiw.2022.17088.3099
چکیده

هدف: کشور پادشاهی قطر نیز یکی از کشورهای اسلامی پیشرو در زمینه توسعه است که تاکنون دو سند راهبرد توسعه ملی در دوره سال‌های 2011 - 2016 و نیز 2018 - 2022 تدوین کرده است. هدف از این نوشتار، ارائه پاسخی تحلیلی به این پرسش است که الگوی اسلام‌گرایی اخوانی چگونه بر فرایند ساخت الگوی توسعه ملی قطر به­عنوان «نرم­افزار» و «ایدئولوژی توسعه» نقش‌آفرینی داشته است؟ روش: با توجه به این که اخوان‌المسلمین در قطر از انتشار بسیاری از اسناد راهبردی خود خودداری کرده است و به نوعی اخوان در قطر در وضعیتی همچون یک جعبه سیاه قرار دارد؛ لذا وجه اکتشافی مقاله برجسته خواهد بود. از همین­رو، در این مقاله از روش تحلیلی – توصیفی بهره‌ گرفته شده تا توصیفی دقیق از نحوه تأثیرگذاری خوانش اسلام‌گرایانه اخوانی بر ساخت الگوی بومی توسعه در قطر ارائه شود. یافته: یافته‌های پژوهش حکایت از آن دارد که اندیشه اخوانی در پنج حوزه «رویکرد به دین»، «رویکرد به پیشرفت»، «مبانی دینی پیشرفت»، «مصادیق دین در الگوی پیشرفت» و نیز «نقش بوم‌زیست بر الگوی توسعه»، توانسته است بر ساخت‌یابی الگوی توسعه در این کشور تأثیرگذار باشد و تلاش می­کند که ارائه دهد. نتیجه‌گیری: به نظر می‌رسد رهبران اخوان در قطر در تلاش هستند تا الگویی از زیست مؤمنانه سازگار با مقتضیات زیست­مدرن را به دیگر جوامع اسلامی ارائه داده و از این رو، قطر را به­عنوان یک الگو در زمینه خوانش اسلام‌گرایانه معرفی نمایند و از این طریق به تسری‌یابندگی آن به دیگر نقاط جهان اسلام کمک نمایند.