بررسی تنوع عملکرد علوفه و صفات مورفولوژیکی زراعی مرتبط با آن در جمعیت‌های علف‌پشمکی (Bromus inermis Leyss.)

نویسندگان

1 دانش‌آموخته کارشناسی ارشد اصلاح نباتات، گروه مهندسی تولید و ژنتیک گیاهی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه مراغه، آذربایجان‌شرقی

2 استادیار پژوهشکده بیوتکنولوژی کشاورزی شمال غرب و غرب کشور، پژوهشگاه بیوتکنولوژی کشاورزی ایران، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی.

3 دانشیار، گروه مهندسی تولید و ژنتیک گیاهی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه مراغه، آذربایجان‌شرقی

doi
10.22092/ijrfpbgr.2021.353865.1378
چکیده

علف پشمکی (Bromus inermis Leyss.) یکی از مهمترین گیاهان علوفه‌ای و مرتعی می‌باشد که به‌دلیل سازگاری به شرایط مختلف محیطی در عرصه‌های منابع طبیعی کشور پراکنش دارد. 22 جمعیت علف پشمکی در قالب طرح بلوک‌های کامل تصادفی با سه تکرار در مزرعه تحقیقاتی پژوهشکده بیوتکنولوژی کشاورزی شمال‌غرب و غرب کشور در سال زراعی 98-1397 از لحاظ صفات مورفولوژیکی، برای شناسایی جمعیت‌های پرمحصول ارزیابی شدند. اختلاف معنی‌داری (05/0p ≤ ) از لحاظ صفات مورد بررسی بین جمعیت‌‌ها وجود داشت که حکایت از وجود تنوع ژنتیکی بالا در بین آنها بود. جمعیت‌های B.in-15، B.in-9،B.in-8  و B.in-1 با بیش از 540 گرم در بوته عملکرد علوفه خشک سالیانه بیشتری داشتند. دو جمعیت B.in-1 و B.in-19 به‌ترتیب با 100 و 60 گرم بذر در بوته، تولید بذر بیشتری نسبت به سایر جمعیت‌ها داشتند. بررسی همبستگی ساده بین صفات مورد مطالعه نشان داد که ارتباط مثبت و معنی‌داری بین عملکرد علوفه خشک سالیانه با صفات تعداد ساقه، قطر طوقه، عملکرد علوفه خشک چین اول و دوم، عملکرد بذر و قطر تاج پوشش وجود داشت. در تجزیه به مؤلفه‌های اصلی صفات مورد بررسی با در نظرگرفتن مقادیر ویژه بزرگتر از یک منجر به معرفی چهار مؤلفه شد که در مجموع 82% از تغییرات را بین جمعیت‌ها توجیه کردند. نتایج مربوط به تجزیه خوشه‌ای منجر به گروه‌بندی جمعیت‌های مورد مطالعه در سه گروه شد. از این‌رو جمعیت‌های مورد مطالعه، زمینه ژنتیکی مناسبی را برای انتخاب جمعیت‌های برتر از خوشه‌های مختلف فراهم نمود، به‌طوری‌که می‌توان از آنها در برنامه‌های به‌نژادی از طریق پلی‌کراس و تولید ارقام ترکیبی استفاده کرد.