فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

چاودار غله ­ای بومی جنوب‌غربی آسیا می­باشد و دو گونه از این جنس شامل گونه زراعی S. cereale و گونه وحشی S. strictum (S. montanum) در ایران وجود دارد. این تحقیق به­ منظور ارزیابی تنوع صفات فنولوژیکی، مورفولوژیکی و سیتوژنتیکی در گونه ­های این جنس انجام شد. در این آزمایش تعداد 91 اکوتیپ از کلکسیون ژرم‌پلاسم چاودار بانک ژن گیاهی ملی ایران، در سال زراعی 94-1393 در مزرعه تحقیقاتی مؤسسه اصلاح نهال و بذر کشت و ارزیابی شد. کلیه صفات فنولوژیک و مورفولوژیک (کمی و کیفی) شامل 23 صفت بر اساس دستورالعمل مؤسسه بین­المللی ذخایر توارثی اندازه­ گیری شدند. اکوتیپ­ های مورد بررسی شامل 78 اکوتیپ S. cereale و 13 اکوتیپ strictum S. بود. نتایج پارامترهای توصیفی نشان داد که دامنه تغییر و میزان تنوع در برخی از صفات در بین گونه­ ها متفاوت بود. تجزیه‌وتحلیل چندمتغیره صفات نشان داد که صفات فنولوژیکی روز تا گلدهی و روز تا رسیدن، صفات مورفولوژیکی شامل شاخص ریزش ­دانه و رنگ گوشوارک، طول سنبله و تعداد سنبلچه در سنبله در بین گونه­ها تفاوت معنی‌داری داشتند. این صفات در تفکیک گونه­ ها دارای اهمیت بالایی بودند. ارزیابی سیتوژنتیکی کروموزوم­ های دو گونهS. cereale  و  S. strictum نشان داد اگرچه تعداد کروموزوم ­ها در هر دو گونه 14 کروموزوم و دیپلویید بودند ولی تفاوت معنی‌داری برای طول کروموزوم ­ها و نسبت بازوها در این دو گونه مشاهده شد که می­تواند به تفکیک و شناسایی سیتوژنتیکی این دو گونه کمک کند. در مجموع صفات فنولوژیکی، مورفولوژیکی و سیتوژنتیکی در گونه­ های چاودار تنوع قابل ملاحظه ­ای نشان دادند و می ­توان از آنها در شناسایی و تفکیک گونه ­ها استفاده کرد و درصورت وجود محدودیت زمانی یا عدم امکان کشت، ارزیابی سیتوژنتیکی به‌عنوان روشی مناسب برای شناسایی گونه ­هاست.