مدل‌سازی تقاضای کالاها و خدمات سالمندان با استفاده از رویکرد سیستم تقاضای تقریباً ایده‌آل

نویسندگان

1 دانشگاه علوم پزشکی تهران

2 دانشگاه علوم پزشکی اصفهان

3 دانشگاه آزاد اسلامی

doi
10.22051/ieda.2026.48734.1443
چکیده

بررسی الگوی مصرفی سالمندان در جهت شناخت ترجیحات مصرفی و پیش‌بینی نیاز‌های آینده آن‌ها از اهمیت بالایی برخوردار است. مطالعه نحوه تخصیص درآمد سالمندان به هریک از کالا‌ها و خدمات، نقش عوامل مهمی چون درآمد و قیمت‌های نسبی را در چارچوب کشش‌های قیمتی و درآمدی تقاضا مشخص می‌کند. در این راستا، هدف این مقاله مدل‌سازی تقاضای کالاها و خدمات سالمندان به‌منظور بررسی الگوی مصرفی آن‌ها است. برای مدل‌سازی تقاضای کالاها و خدمات سالمندان از رویکرد سیستم معادلات تقاضای تقریباً ایده‌آل با به‌کارگیری داده‌های سری زمانی هزینه- درآمد خانوار در بازه زمانی 1369 تا 1398 استفاده شده است. برای برآورد تابع تقاضا و استخراج کشش‌های قیمتی و درآمدی روش رگرسیون‌های به‌ظاهر نامرتبط به‌کار برده شده است. گروه‌های کالایی مورد بررسی شامل هفت گروه کالایی ارتباطات و حمل‌ونقل، خوراک، پوشاک و کفش، مسکن، بهداشت، تفریح و امور فرهنگی و سایر گروه‌ها بوده است. نتایج نشان می‌دهد که با توجه به کشش قیمتی تقاضا، گروه ارتباطات و حمل‌ونقل کم کشش‌ترین و گروه تفریح و امور فرهنگی پرکشش‌ترین گروه کالایی برای سالمندان هستند. همچنین براساس کشش درآمدی گروه خوراک، پوشاک و کفش و گروه مسکن جزء کالا‌های ضروری وگروه تفریح و امور فرهنگی و ارتباطات و حمل‌ونقل جزء کالا‌های لوکس هستند.