مطالعه روابط فیلوژنتیکی گونه‌های مختلف مرزه (Satureja spp) بر اساس ناحیه هسته‌ای ITS و ژن کلروپلاستی matK

نویسندگان

1 دانش آموخته دکترای اصلاح نباتات، پردیس کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه تهران

2 استاد پژوهش، موسسه تحقیقات جنگل‌ها و مراتع کشور، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، تهران، ایران

3 نویسنده مسئول مکاتبات، استاد، پردیس کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه تهران پست‌الکترونیک: pomato1960@gmail.com

4 استاد، پردیس کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه تهران، ایران.

doi
10.22092/ijrfpbgr.2019.127263.1352
چکیده

مطالعه فیلوژنی مرزه (Satureja spp.) با نام معمول Savory، با داشتن گونه‌های مختلف و ترکیبات با ارزشی همانند تیمول و کارواکرول، اهمیت خاصی در گیاهان دارویی دارد. در این پژوهش، 21 اکسشن مرزه در قالب نه گونه از رویشگاه اصلی در هشت استان ایران شامل آذربایجان‌شرقی، کردستان، گیلان، خراسان ‌شمالی، یزد، لرستان، ایلام و کرمانشاه شناسایی و جمع‌آوری شدند. استخراج DNA ژنومی به روش CTAB تغییریافته انجام شد. در بررسی فیلوژنی، علاوه بر نه گونه‌ جمع‌آوری شده از جنس Satureja، توالی ژن‌های ITS و matK گونه‌هایی که در NCBI ثبت شده‌اند نیز به‌عنوان درون گروه به درخت فیلوژنی اضافه شد. علاوه بر جنس Satureja، توالی جنس‌‌های Thymus ،Ziziphora  و Clinopodium نیز از NCBI به‌عنوان برون گروه برای ریشه‌دار کردن درخت فیلوژنی استفاده گردید. نتایج نشان داد که در بررسی روابط خویشاوندی جنس Satureja spp.، ژن هسته‌ای ITS نسبت به ژن کلروپلاستی  matKمناسب‌تر می‌باشد. در گونه‌های بومی ایران حداکثر فاصله ژنتیکی بین گونه‌های S. mutica و S. atropatana و حداقل فاصله ژنتیکی بین گونه‌هایS. rechingeriوS. khuzistanicaبود. در درخت فیلوژنی، پنج گونه S. macrantha,  ، S. sahendica, S. atropatana, S. edmondi, S. bachtiaricaبا ارزش حمایتی 100٪، دو گونه S. mutica, S. spicigera با ارزش حمایتی 96٪ و دو گونه S. rechingeri, S. khuzistanica با ارزش حمایتی 100٪ خویشاوند نزدیک بودند. نتایج حاصل همخوانی قابل توجهی با فلور ایران و فلور ایرانیکا از لحاظ صفات مورفولوژیکی نشان داد.