فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

به‌منظور ارزیابی تنوع ژنتیکی گونه مهم معطر و دارویی گل­محمدی (Rosa damascena)، 38 ژنوتیپ این گونه برای بررسی تنوع صفات فنولوژیکی و مورفولوژیکی (دوره گلدهی، ارتفاع پایه، قطر تاج پوشش گیاه، تعداد برگ در پایه، سطح کل سبز گیاه، تعداد گل در پایه، متوسط وزن تر و درصد ماده خشک گل و عملکرد گل در پایه) در قالب طرح بلوک­های کامل تصادفی با سه تکرار طی سالهای 87- 1383 در نهالستان تحقیقاتی زاله سنندج ارزیابی شدند. نتایج نشان داد که بین ژنوتیپ­ها از لحاظ صفات مورد بررسی اختلاف معنی­دار (1%≤ p) وجود داشت. میانگین کل عملکرد گل تازه 4/2427 گرم در پایه و ژنوتیپ­های متعلق به نواحی معتدله، سردسیری و مرطوب کشور نسبت به ژنوتیپ­های با منشأ مناطق گرم و خشک عملکرد گل کمتری داشتند. عملکرد گل با ارتفاع و قطرتاج، تعداد برگ و سطح سبز پایه و تعداد گل در پایه همبستگی مثبت و معنی­دار (01/0≥p ) نشان داد. برازش رگرسیون گام به گام نشان داد که تعداد و وزن گل در جهت مثبت و سطح سبز گیاه و دوره گلدهی در جهت منفی اجزاء اصلی عملکرد گل بودند. گروه‌بندی تجزیه خوشه­ای (CA)، با تفکیک بر مبنای عملکرد گل و خصوصیات مناطق منشأ ژنوتیپ­ها مطابقت نسبی داشت. نتایج تجزیه به مؤلفه­های اصلی (PCA) با نتایج CA مطابقت بالایی نشان داد اما تفکیک ژنوتیپی در تجزیه PCA واضح‌تر بود. نتیجه کلی این تحقیق و تجزیه­های CA و PCA بر وجود تنوع ژنتیکی غنی بین ژنوتیپ­ها از لحاظ صفات فنولوژیکی و مورفولوژیکی و امکان استفاده از این تنوع در اصلاح گل‌محمدی مانند بهبود عملکرد گل از طریق گزینش­های مستقیم و غیرمستقیم (از طریق اجزاء عملکرد گل) و یا هیبریداسیون ژنوتیپ­های با فاصله ژنتیکی دورتر به‌منظور استفاده از هتروزیس بالاتر دلالت داشت.