رویان‌زایی بدنی گیاه دارویی سرخارگل (Echinacea purpurea (L.) Moench)

نویسندگان

1 استادیار، گروه علوم باغبانی، دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه اردکان، یزد، ایران.

2 دانشیار، گروه علوم خاک‌شناسی، دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه یزد

3 دانش آموخته کارشناسی ارشد، گروه علوم باغبانی، دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه اردکان

4 دانش آموخته کارشناسی ارشد، گروه علوم جانوری، دانشکده پیرادامپزشکی، دانشگاه اردکان

doi
10.22092/ijrfpbgr.2020.342034.1360
چکیده

     سرخارگل (Echinacea purpurea (L.) Moench) یک گونه گیاهی با ارزش دارویی بالا می­باشد. به­منظور بهینه­سازی پروتکل رویان­زایی بدنی ریزنمونه­های برگی گیاه سرخارگل از 18 تیمار ترکیبی شامل تنظیم کننده­های رشد شامل بنزیل آدنین (BA) در سه سطح (3، 4، 5 میلی­گرم در لیتر)، نفتالین استیک اسید (NAA) در سه سطح (1/0، 2/0 و 5/0 میلی­گرم در لیتر)، همراه و یا بدون یک گرم در لیتر زغال فعال، 50 میلی­لیتر در لیتر شیره­ نارگیل و 50 میلی­گرم در لیتر کازئین­هیدرولیزات در محیط کشت MS استفاده شد. داده‌های بدست‌آمده در قالب طرح کاملا تصادفی در سه تکرار مورد تجزیه واریانس قرار گرفتند و مقایسه میانگین تیمارها به روش توکی انجام شد. نتایج نشان داد که رویان­زایی با تولید کالوس به­صورت غیرمستقیم اتفاق افتاد. کالوس­های رویان­زا به رنگ سبز تیره، منسجم و با رشد سریع­تر بودند. بیشترین رویان­زایی کالوس­ها (100 درصد) و نیز باززایی رویان در تیمارهای ترکیب BA و NAA همراه با زغال فعال، شیره نارگیل و کازئین هیدرولیزات حاصل شد. در حالی­که تیمارهای تنظیم‌کننده رشد فاقد شیره نارگیل و کازئین هیدرولیزات موفق به تولید رویان بدنی نشدند. بیشترین میزان تولید شاخساره (3/43 عدد) در تیمار ترکیبی 3 میلی­گرم در لیتر BA+1/0 میلی­گرم در لیتر NAA+1 میلی­گرم در لیتر زغال ­فعال+50 میلی­لیتر در لیتر شیره نارگیل+50 میلی­گرم در لیتر کازئین‌هیدرولیزات مشاهده شد. به­طورکلی برای رویان­زایی بدنی سرخارگل، استفاده از سطوح بالای BA و مقادیر اندک NAA به همراه شیره­نارگیل و کازئین‌هیدرولیزات توصیه می­گردد.