بررسی اثر روش‌های مختلف ضدعفونی برای پینه زایی و شاخساره زایی موفق گز شاهی (Tamarix aphylla)

نویسندگان

1 دانش‌آموخته کارشناسی ارشد، گروه علوم و مهندسی باغبانی، دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه اراک

2 دانشیار، گروه علوم و مهندسی باغبانی، دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه اراک

3 استادیار، گروه علوم و مهندسی باغبانی، دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه اراک

4 دانشیار، گروه علوم و مهندسی باغبانی، دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه اراک

doi
10.22092/ijrfpbgr.2020.126989.1347
چکیده

     گز شاهی (Tamarix aphylla) به‌‌عنوان بادشکن، سایه‌بان و گیاه ‌زینتی در باغ‌ها و فضای ‌سبز کاربرد دارد. پدیده قهوه­ای شدن، عامل بازدارنده مهمی در مراحل مختلف ازجمله گندزدایی و باززایی گز شاهی می­باشد. برای بهینه کردن شرایط گندزدایی و کنترل شرایط قهوه­ای شدن ریزنمونه­ها، آزمایش­هایی با مواد گندزدا و ائوجینول برای گندزدایی ریزنمونه‌های ساقه فصل جاری و یکساله اجرا گردید. در ادامه القای پینه در محیط کشت دارای دو نوع اکسین 2,4-D و NAA بررسی شد. در آزمایش سوم نیز بهینه­سازی محیط القای شاخساره در ریزنمونه‌های فصل جاری و یکساله بررسی گردید. بهترین تیمار گندزدایی برای کنترل آلودگی‌های قارچی، باکتریایی و ترشح فنل از ریزنمونه‌های فصل جاری، استفاده از ترکیب 60 ثانیه اتانول ‌همراه 10 دقیقه گندزدایی هیپوکلریت سدیم 20 درصد بود. محلول­پاشی پایه مادری با قارچ‌کش تیوفانات متیل نیز توانست به مقدار تقریبا 50 درصد آلودگی قارچی را نسبت به شاهد کاهش دهد. کاربرد 01/0 درصد ائوجینول در محیط کشت به صورت تزریقی سبب کاهش آلودگی­ها و ترشح فنل از ریزنمونه شد. غلظت یک میلی‌گرم در لیتر 2,4-D بیشترین میزان زنده‌مانی و القای پینه را در کمترین زمان ایجاد نمود. القای شاخساره در محیط کشت دارای دو میلی­گرم در لیتر BA و 5/0 میلی­گرم در لیتر IBA در ریزنمونه­های حاصل از شاخه سال جاری و یکساله انجام شد. بنابراین استفاده از مواد گیاهی جوان­تر، محلول­پاشی پایه مادری با قارچ­کش، استفاده از ائوجنول 01/0 درصد در محیط کشت می­تواند با کاهش پدیده قهوه­ای شدن و کنترل مناسب آلودگی­ها، ریزازدیادی درختچه گز شاهی را با استفاده از تنظیم کننده­های رشد مناسب فراهم کند.