ترسیم پارامترهای نظریه چشم انداز تجمعی در نمونهای ایرانی
نویسندگان
1 دانشگاه آزاد اسلامی
doi
10.22051/ieda.2021.33523.1256چکیده
در میان نظریههای تصمیمگیری تحت ریسک و نا اطمینانی، نظریه چشمانداز تجمعی به دلیل قدرت توضیح و پیشبینی بهتر، مورد اقبال بسیاری از محققان قرار گرفته است که در بیش از 50 هزار ارجاع آن نمایان است. بسیاری از پژوهشگران، در مطالعات کاربردی و به صورت ویژه در سناریوسازیها و توضیح بسیاری از پدیدهها، از پارامترهای اولیه برآوردی توسط کانمن و تورسکی (1979) استفاده میکنند. با توجه به تأثیر محیط و فرهنگ بر رفتار تحتریسک و متعاقباً پارامترهای نظریه چشمانداز ، مقاله حاضر، به ترسیم و تخمین توابع وزنی احتمال و مطلوبیت در دو دامنه برد (سود) و باخت (زیان) میپردازد و میکوشد تا با تخمین کلیه پارامترهای نظریه چشمانداز تجمعی، تصویری یکپارچه از نگرش افراد نسبت به ریسک در نمونهای ایرانی ارائه دهد. علاوه بر این، برتری این نظریه در مقابل نظریه مطلوبیت مورد انتظار، در معرض آزمون غیرمستقیم قرارگرفته است. بسیاری از پیشبینیهای نظریه چشمانداز تجمعی مانند رفتار چهارگانه تحتریسک و تقعر تابع ارزش در دامنه برد و تحدب آن در دامنه باخت، تأیید میشوند. یافتههای این آزمایش، نشانگر برتری نظریه چشمانداز تجمعی نسبت به نظریه مطلوبیت مورد انتظار بوده، و شواهد نشان میدهد که درک افراد از احتمالات، خطی نیست و میزان ریسکگریزی وابسته به احتمالات است. بهصورت مشخص، اکثر آزمودنیها مطابق با الگوی کاهش میزان ریسکگریزی با افزایش احتمال باخت، و افزایش میزان ریسکگریزی، با افزایش احتمال برد، رفتار کردهاند. این یافتهها، با رفتار چهارگانه تحتریسک مطابق هستند و نشان از عدم تفاوت فاحش نمونه موردبررسی با مطالعات پیشین دارد.