تحلیل شاخصهای سیاستهای هویتی اسلامگرا در عربستان
نویسندگان
1 دانشیار گروه علوم سیاسی، دانشگاه امام صادق، تهران، ایران
2 دانشجوی دکتری جامعه شناسی سیاسی دانشگاه امام صادق (ع)
doi
10.30479/psiw.2022.16514.3059چکیده
هدف: اسلامگرایی در عربستان که مبتنی بر قرائت وهابی از اسلام است، طیف حداکثری را در جامعه سعودی تشکیل میدهد. باوجود این که طیفهای حداقلی؛ مانند شیعیان و سایر فرق سنی در عربستان وجود دارند، اما به خاطر حاکمیت خاندان پادشاهی و وهابیت در حوزههای سیاسی و اجتماعی جامعه، عملاً چنین جریاناتی در جامعه اجازه ظهور و بروز سیاستهای هویتی خویش را ندارند. از همینرو، سیاستهای هویتی اسلامگرایی در عربستان بر اساس خوانش و قرائت اسلامِ وهابی و جریانات ذیل آن؛ مانند وهابیت رسمی، صحویها و جهادیها میباشد؛ پرسش اصلی مقاله این است که شاخصهای سیاستهای هویتی اسلامگرا در عربستان سعودی کدامند؟روش: روش این پژوهش، تحلیل اسنادی است و جمعآوری اطلاعات به صورت کتابخانهای و مصاحبه میباشد.یافتهها: اسلامگرایی به قرائت وهابی، یکی از پایههای اصلی هویتی عربستان سعودی بهشمار میرود و خاندان پادشاهی نیز مشروعیت خود را از آن میگیرد. در این عرصه بهطور انحصاری همه چیز در دستان وهابیت قرار دارد و از پدیده تکثّر و پلورالیسم مذهبی در عربستان سعودی جلوگیری شده است. شاخصهای سیاستهای هویتی اسلامگرایی، از دل جریاناتی همچون وهابیت رسمی، صحویها و جهادیها بیرون میآید.نتیجهگیری: پس از بررسی زمینهها، مؤلفهها، اهداف، چالشها و موانع جریانات اسلامگرایی، شاخصهای سیاستهای هویتی اسلامگرا مشخص شدند که عبارتند از: مشروعیت دادن به اقدامات و تصمیمات حکومت سعودی، مخالفت و ضدیّت با فرهنگ و مضامین غربی، تکفیر و جهاد با مشرکان، اقدامات تبعیضآمیز علیه شیعیان و محروم کردن آنها از حقوق اوّلیّه زندگی، قوانین سختگیرانه علیه زنان و بیهویتشدن آنها، مخالفت و ضدیّت با لیبرالها و سکولارها، نظام آموزشی و حقوقی مبتنی بر آموزههای وهابیت، مخالفت با دموکراسی و نفی مشارکت سیاسی مردم، گسترش و تبلیغ وهابیت، تأکید بر سنتگرایی و مخالفت با مدرنیته.
