فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

DOR: 98.1000/1735-0891.1398.27.204.54.2.1576.32 آگاهی از سیستم گرده‌افشانی و میزان خودناسازگاری گونه‏های گیاهی، اولین گام در اتخاذ روش اصلاحی مناسب است. این مطالعه به‌منظور بررسی میزان خودناسازگاری و درصد خودگشنی و دگرگشنی دو گونه‏ مرزه بومی ایران شامل مرزه سهندی Satureja sahendica و مرزه بختیاری S.bachtiarica انجام گردید. به این منظور تعدادی از گل‌آذین‏های هر ژنوتیپ را برای انجام خودگشنی اجباری با پاکت پوشانیده و به تعداد دیگری از گل‌آذین‏ها، اجازه گرده‌افشانی آزاد داده شد. همچنین میزان زنده‌مانی دانه‏ گرده و میزان پذیرش کلاله تعیین گردید. ریخت‌شناسی گل نیز با مطالعه صفات مختلفی ازجمله طول گل، طول کاسبرگ، طول بساک، طول خامه، طول میله پرچم، شکل خامه، شکل کلاله، طول تخمدان، موقعیت قرارگیری پرچم‏ها نسبت به یکدیگر و موقعیت قرارگیری پرچم‏ها نسبت به مادگی انجام شد. شاخص خودناسازگاری در مرزه بختیاری و سهندی به‌ترتیب 96 و 79 درصد تعیین گردید. نتایج حاصل از این تحقیق، بیانگر نیمه خودگشن بودن دو گونه مرزه مورد مطالعه می باشد که می‌تواند نویدی برای تولید بذر هیبرید از طریق تلاقی‏های بین و درون گونه‏ای باشد. از نتایج کاربردی این تحقیق که می‌توان در برنامه اهلی کردن و اصلاح دو گونه مذکور استفاده نمود، زمان مناسب دورگ‌گیری در مرزه بختیاری و سهندی است که به‌ترتیب در روزهای پنجم و ششم بعد از باز شدن گل‏ها تعیین شد. در این مرحله کلاله‌ها در اوج پذیرش هستند و می‌توانند با استفاده از گرده گل‏هایی که دو روز به بازشدن آنها باقی مانده و دارای حداکثر درصد زنده‌مانی هستند، گرده‌افشانی شوند.