اثر تنش خشکی بر خصوصیات جوانه‏ زنی بذر در جمعیت‌های 4 گونه اسپرس بومی ایران (Onobrichis sp)

نویسندگان

1 استاد پژوهش، بخش تحقیقات مرتع، مؤسسه تحقیقات جنگلها و مراتع کشور، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، تهران. پست الکترونیک: aajafai@rifr-ac.ir

2 کارشناس ارشد، بخش تحقیقات گیاه‌شناسی، مؤسسه تحقیقات جنگلها و مراتع کشور، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، تهران

doi
10.22092/ijrfpbgr.2019.114792.1268
چکیده

DOR: 98.1000/1735-0891.1398.27.309.54.2.1575.46 به‌منظور بررسی تحمل به تنش خشکی در گیاه اسپرس آزمایشی به صورت فاکتوریل در قالب طرح کاملا تصادفی با چهار تکرار در شرایط آزمایشگاه و گلخانه در مؤسسه تحقیقات جنگل‌ها و مراتع کشور طی سال­های 1393-1394 اجرا شد. در این تحقیق از چهار گونه اسپرس Onobrichis michoxii، O. cristagalli، O. sativa و O. sabnitens در چهار تیمار خشکی در آزمایشگاه (شاهد 0، 3/0-، 6/0-، MPa 9/0-) و گلخانه ( FC100% ظرفیت زراعی،  FC75%،  FC50% و FC 25%) استفاده شد. صفات درصد و سرعت جوانه‌زنی، طول ریشه‌چه، طول ساقه‌چه، طول گیاهچه، نسبت طول ریشه‌چه به ساقه‌چه، وزن تر و خشک گیاهچه و شاخص بنیه بذر آنها اندازه‌گیری گردید. نتایج تجزیه داده‏ها نشان داد که در هر دو آزمایش با افزایش تنش خشکی، درصد و سرعت جوانه‏ زنی، طول ساقه‌چه، طول گیاه‌چه، وزن تر و خشک گیاهچه و شاخص بنیه بذر در همه گونه‏ها کاهش یافت و کمترین مقدار آنها در آزمایشگاه در تنش (MPa 9/0-) و در گلخانه تنش (FC 25%) مشاهده شد. از لحاظ صفات طول ریشه‌چه و نسبت طول ریشه‌چه به ساقه‌چه روند معکوس بود، به‌طوری‏‌که با شدت تنش مقدار این صفات تا تنش MPa 6/0 دارای روند افزایشی بود و بعد از آن روند ثابت یا کاهشی بود. در مقایسه بین گونه‌ها در آزمایشگاه بیشترین میانگین درصدجوانه‌زنی و رشد گیاهچه مربوط به گونه‌های O. sabnitens و O. michauxii بود. در شرایط گلخانه گونه O. michoxiiنسبت به سایر گونه‌ها عملکرد بیشتری داشت و به‌عنوان گونه مقاوم به خشکی برای بذرپاشی مراتع و استفاده از آن در برنامه‌های اصلاح گیاهان مرتعی معرفی شد.