فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

DOR: 98.1000/1735-0891.1398.27.131.53.1.1576.115 ریشه‌ها و استولن‌های شیرین‌بیان یکی از مهمترین داروهای خام را در دنیا تشکیل می‌دهند و محتوای مقادیر زیادی از ماده مؤثر گلیسیریزین، که یک نوع تریترپنوئید ساپونین است، می‌باشند. کشت بافت و تولید کالوس در شیرین‌بیان پیش‌نیاز مطالعات بررسی متابولیت‌های‌ ثانویه و ترانسفورماسیون سلولی در این گیاه ‌می‌باشد. به‌‌منظور تأثیر آنتی‌اکسیدان‌ها در کاهش قهوه‏ای شدن و رشد کالوس در دو گونه از شیرین‌بیان Glycyrrhiza glabra و G. uralensisاز اسید اسکوربیک و PVP (پلی‌ونیل پیرولیدین) در چهار سطح مختلف استفاده شد. همچنین به‌منظور‌ تأثیر این آنتی‌اکسیدان‌‏ها در شاخص رشد کالوس، اقدام به کشت سوسپانسیون سلولی در هر دو گونه گردید. برای تولید کالوس از هیپوکوتیل گیاهچه‌های دو هفته‏‌ای و هورمون‌های NAA (نفتالین استیک اسید) به غلظت نیم میلی‌گرم در لیتر و BA (بنزیل آمین) به غلظت دو میلی‌گرم در لیتر به همراه تیمارهای آنتی‌اکسیدان‌های اسید اسکوربیک و PVP در غلظت‌های مختلف در قالب دو آزمایش فاکتوریل جداگانه بر پایه طرح‌ کاملاً ‌تصادفی استفاده شد. نتایج نشان داد در واکشت‌های متوالی میزان 1200 میلی‌گرم در لیتر PVP در هر دو گونه، کمترین باززایی، نکروزه و بیشترین میزان کالوس را دارا بود. درحالی‌که در کشت سوسپانسیون سلولی با افزایش غلظت PVP شاخص رشد کالوس کاهش یافته و تیمار PVP با غلظت 1200 میلی‌گرم در لیتر در هر دو گونه کمترین شاخص رشد کالوس را داشت، که می‌تواند به دلیل جذب هورمون‌ها (NAA و BA) توسط هورمون PVP و کاهش غلظت هورمون در محیط باشد. تیمار اسید اسکوربیک به‌ترتیب با غلظت‌های 80 و 100 میلی‌گرم در لیتر در هر دو گونه بیشترین شاخص رشد کالوس را داشت و برای کشت سوسپانسیون سلولی توصیه گردید.