فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

در این پژوهش به منظور بررسی وضعیت انتشار آلایندگی(CO 2 ) در روابط تجاری ایران، یک شاخص بیوفیزیکی به نام محتوای مستقیم و غیرمستقیم دی اکسیدکربن معرفی می‌کنیم. این شاخص نشان می‌دهد به منظور تأمین تقاضای نهایی، چند تن CO 2 به صورت مستقیم و غیرمستقیم در اثر تولید محصولات صادراتی و واردات محصولات به کشور منتشر شده است. از آنجا که گزارش سال 2013 آژانس بین‌المللی انرژی(IEA)، نشان می‌دهد که ایران نهمین کشور انتشار دهنده CO 2 در جهان است، بررسی محتوای انتشار CO 2 در صادرات و واردات ایران در مبادلات تجاری اهمیت می‌یابد. بنابراین، کانون اصلی این پژوهش، بررسی وضعیت تراز تجاری محتوای مستقیم و غیرمستقیم CO 2 در سطح بخش‌های اقتصادی و کلان ایران حول دو پرسش اساسی زیر است: نخست اینکه، ایران در سطح کلان واردکننده خالص CO 2 است یا صادرکننده خالص CO 2 ؟ و دوم این که، کدام یک از بخش‌های اقتصادی بیشترین محتوای CO 2 وارداتی و صادراتی را به خود اختصاص می‌دهند. جدول داده-ستانده اصلاح شده سال 1385 و آمارهای جانبی انتشار CO 2 در سطوح بخش‌های مختلف اقتصادی همان سال، مبنای سنجش دو پرسش یادشده قرار می‌گیرد. یافته‌ها نشان می‌دهند که ایران در سطح کلان واردکننده خالص CO 2 به 179257 هزار تن CO 2 است و از میان 27 بخش اقتصادی، بخش «تولید، توزیع و انتقال برق» با 29482 هزار تن بیشترین محتوای CO 2 صادراتی و بخش « زغال کک و فرآورده‌های نفتی» با 114789 هزار تن CO 2 بیشترین محتوای Co2 وارداتی (نهایی و واسطه‌ای) را به خود اختصاص داده‌اند. بخش «ماشین آلات و تجهیزات» نیز بزرگترین بخش وارد کننده خالص CO 2 به میزان 94263 هزار تن محسوب می‌شود. از آنجا که در سال 1385، 51 درصد از کل واردات خالص CO 2 متعلق به بخش صنعت بوده است، می‌توان گفت که واردات محصولات آلاینده نسبتاً ماهیت سرمایه‌بری داشته‌اند. بنابراین، با وجود فرض واردات رقابتی و از نظر ملی و منافع زیست‌محیطی داخلی پیشنهاد می‌شود که حداقل در آینده‌ای نزدیک واردات این محصولات به همان میزان ادامه یابد؛ زیرا اگر تولیدات داخلی به روش فعلی جایگزین واردات صورت گرفته شود، به انتشار بیشتر CO 2 در داخل منجر شده و تخریب بیشتر محیط‌زیست را به همراه خواهد داشت.