عوامل مؤثر بر ریزازدیادی گیاه دارویی مرزه خوزستانی (Satureja khuzistanica Jamzad)

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری، دانشکده علوم زیستی، دانشگاه خوارزمی، تهران

2 استادیار، پژوهشکده زیست فناوری کشاورزی، پژوهشگاه ملی مهندسی ژنتیک و زیست فناوری، تهران

3 نویسنده مسئول مکاتبات، دانشیار، دانشکده علوم زیستی، دانشگاه خوارزمی، تهران. پست الکترونیک: salimi@khu.ac.ir

4 دانشیار مؤسسه تحقیقات جنگلها و مراتع کشور، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، تهران،

5 استادیار، پژوهشکده بیوتکنولوژی کشاورزی ایران، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، کرج

doi
10.22092/ijrfpbgr.2018.116656
چکیده

مرزه خوزستانی (JamzadSatureja khuzistanica) انحصاری ایران است و با وجود ارزش دارویی فراوان در حال انقراض می‌باشد. به‎منظور تکثیر انبوه آن از طریق ریزازدیادی، جوانه‌های جانبی از منطقه پل‌دختر استان لرستان جمع‌آوری شد. برای سترون‎سازی جداکشت‌ها بهترین تیمار محلول کلرید جیوه یک درصد به‎مدت 6 دقیقه تعیین شد. بهترین محیط نوشاخه‌زایی پس از بررسی 12 تیمار مختلف، محیط کشت پایه MS حاوی هورمون‌های BA، 2ip و  IBAبه‎ترتیب 5/0،‌ 3/0 و 1/0 میلی‌گرم در لیتر تعیین شد، که از لحاظ ضریب ازدیاد، رشد طولی و سبزینگی نسبت به ‎بقیه تیمارها برتری داشت. محیط کشت پایه MS با هورمون‌هایIBA  و NAA  به‎ترتیب 1 و 1/0 میلی‌گرم در لیتر به‎عنوان بهترین محیط نوریشه‌زایی پس از انجام سه تیمار با ترکیب‌های هورمونی متفاوت به‎دست آمد، این محیط کشت محرک تولید بیشترین تعداد ریشه اصلی و فرعی بود. تأثیر 10 ترکیب‌ مختلف خاک بر درصد زنده‌مانی در زمان سازگاری مورد بررسی قرار گرفت و تیمار ماسه: خاک مزرعه: پیت: پرلیت به‎نسبت 1:1:1:1 بیشترین درصد زنده‌مانی و رشد را داشت. بنابراین در طی این تحقیق مناسب‌ترین روش تکثیر برای گونه مرزه خوزستانی به‎دست آمد و می‌توان گیاهان تکثیر شده را به رویشگاه اصلی منتقل نمود.